Cách trồng cây cỏ lạc là một kỹ thuật làm vườn đơn giản nhưng mang lại hiệu quả thẩm mỹ và cải tạo đất vượt trội. Loài cây thảm phủ này nổi bật với hoa vàng rực rỡ và khả năng sinh trưởng mạnh mẽ. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách trồng cây cỏ lạc và chăm sóc, giúp bạn tạo ra thảm xanh bền vững. Việc ứng dụng loại cây này không chỉ làm đẹp không gian mà còn là giải pháp hữu hiệu cho việc chống xói mòn và làm giàu dinh dưỡng cho đất. Cỏ lạc, hay cây thảm phủ, là lựa chọn tối ưu, đặc biệt phù hợp với khí hậu Việt Nam. Chúng ta sẽ khám phá sâu hơn về Arachis pintoi, lợi ích cải tạo đất và cơ chế chống xói mòn của loài cây này.
Tổng Quan Chuyên Sâu Về Cây Cỏ Lạc (Arachis pintoi)
Cỏ lạc, còn được biết đến với tên gọi đậu phộng kiểng hay cỏ đậu phộng, có tên khoa học là Arachis pintoi. Loài cây này thuộc họ Đậu (Fabaceae), có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Nó được du nhập và phổ biến rộng rãi khắp các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới nhờ vào khả năng thích nghi cao.
Giá trị của cỏ lạc nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa tính thẩm mỹ và công năng sinh học. Màu hoa vàng rực rỡ, liên tục nở quanh năm, mang đến vẻ đẹp tươi tắn cho cảnh quan. Đồng thời, cấu trúc rễ và khả năng cố định đạm lại tạo nên một giải pháp sinh thái bền vững.
Đặc điểm hình thái chi tiết của Cỏ Lạc
Cỏ lạc là loài cây thân thảo lâu năm, có thân bò sát mặt đất. Thân cây mềm, khi còn non thường có màu xanh lục hoặc hơi tía, trên thân có lớp lông tơ trắng mịn. Cây có khả năng nhân giống vô tính rất tốt, dễ dàng tạo ra rễ phụ tại các đốt tiếp xúc với đất.
Lá cỏ lạc là lá kép lông chim, gồm bốn lá chét mọc đối xứng. Hình dạng lá chét thường là hình bầu dục hoặc hình trứng tròn, tương đối nhỏ, dài khoảng 2-3 cm. Bề mặt lá bóng, màu xanh đậm, tạo cảm giác dày dặn, khỏe khoắn.
Cỏ lạc nổi bật với hoa màu vàng tươi, mọc đơn lẻ từ nách lá. Mặc dù hoa nhỏ nhưng nở rất rộ và liên tục. Đặc biệt, hệ thống rễ của cỏ lạc cực kỳ phát triển. Rễ cái có thể ăn sâu từ 1 đến 1,3 mét, giúp cây chịu hạn tốt. Tuy nhiên, phần lớn rễ phụ phân bố dày đặc trong lớp đất mặt 30-50 cm, tạo thành một mạng lưới chặt chẽ.
Cỏ lạc Arachis pintoi với hoa vàng rực rỡ và lá kép
Lợi Ích Đa Chiều Của Cỏ Lạc Trong Cảnh Quan Và Nông Nghiệp
Cỏ lạc không chỉ là một loài cây trang trí đơn thuần. Nó là một giải pháp sinh học toàn diện cho cảnh quan và nông nghiệp. Lợi ích của nó vượt xa việc che phủ đơn thuần, đi sâu vào cải thiện chất lượng đất và môi trường vi sinh.
Cơ chế cải tạo đất và cố định Đạm
Là thành viên của họ Đậu, cỏ lạc sở hữu khả năng cố định Đạm (Nitrogen fixation) nổi trội. Tại rễ của cây thường xuất hiện các nốt sần. Đây là nơi sinh sống của vi khuẩn Rhizobium.
Vi khuẩn Rhizobium có khả năng chuyển đổi Đạm tự do (N2) trong không khí thành các hợp chất chứa Đạm mà cây trồng có thể hấp thụ được. Quá trình này giúp làm giàu dinh dưỡng cho đất một cách tự nhiên. Khi thảm cỏ lạc được cắt tỉa hoặc tàn lụi, lượng Đạm này sẽ được giải phóng, cung cấp dưỡng chất cho các cây trồng xung quanh.
Tác động tích cực đến hệ vi sinh vật đất
Thảm cỏ lạc dày đặc tạo ra một môi trường lý tưởng cho sự phát triển của các loại vi sinh vật có lợi. Sự gia tăng của các sinh vật này đóng vai trò quan trọng trong việc cải tạo cấu trúc đất.
Theo các nghiên cứu, số lượng vi sinh vật cố định đạm tăng lên khoảng 200%. Đồng thời, vi sinh vật phân giải cellulose và vi sinh vật phân giải lân cũng tăng đáng kể. Điều này giúp đất trở nên tơi xốp, giàu dinh dưỡng hơn.
Cận cảnh hoa và lá của cây cỏ lạc
Ứng dụng trong kiến trúc cảnh quan và chống xói mòn
Trong kiến trúc cảnh quan, cỏ lạc là lựa chọn hàng đầu cho các công trình công cộng và dân dụng. Nó được dùng để trang trí thảm cỏ, trồng ven đường hoặc dưới gốc các cây công trình.
Mạng lưới rễ dày đặc của cỏ lạc là một hàng rào tự nhiên chống xói mòn đất hiệu quả. Đặc biệt ở các khu vực sườn dốc, đê điều hay các công trình ven sông. Khả năng sinh trưởng nhanh và lan rộng giúp cỏ lạc tạo ra một lớp thảm phủ xanh tốt, ngăn chặn sự rửa trôi đất do mưa lũ.
Chuẩn Bị Quan Trọng Trước Khi Trồng Cây Cỏ Lạc
Để đảm bảo thành công, việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thực hiện cách trồng cây cỏ lạc là điều bắt buộc. Quá trình này bao gồm việc lựa chọn vật liệu trồng và tối ưu hóa điều kiện môi trường.
Lựa chọn giống và vật liệu trồng
Chất lượng của cây giống quyết định tốc độ lan và độ bền của thảm cỏ sau này. Nên chọn mua giống tại các nhà vườn uy tín, nơi cây mẹ được chăm sóc khỏe mạnh. Vật liệu trồng phổ biến là hom (cành giâm) hoặc bầu cây.
Khi chọn bầu cây, hãy đảm bảo bầu đất đã ổn định và rễ đã phát triển tốt, không bị sâu bệnh. Nếu chọn hom, nên lấy từ cành “bánh tẻ” (không quá non, không quá già), dài khoảng 15-20 cm, có ít nhất hai đốt.
Thời vụ và mật độ trồng tối ưu
Cỏ lạc có thể trồng quanh năm ở các vùng khí hậu nóng ẩm như Việt Nam. Tuy nhiên, thời điểm lý tưởng nhất là vào đầu mùa mưa hoặc ngay sau khi kết thúc đợt nắng nóng gay gắt. Điều này giúp cây có đủ độ ẩm để phát triển rễ mới.
Mật độ trồng phải đảm bảo khả năng phủ kín nhanh chóng. Nếu trồng bằng hom, mật độ khoảng 25-30 hom/m². Nếu trồng bằng bầu, mật độ phổ biến là 20-25 bầu/m² (khoảng cách 20×20 cm hoặc 25×25 cm).
Chuẩn bị và cải tạo đất trồng
Cỏ lạc có khả năng thích nghi với hầu hết các loại đất, kể cả đất nghèo dinh dưỡng. Tuy nhiên, để đạt tốc độ phủ xanh nhanh nhất, đất cần được làm tơi xốp trước khi trồng.
Làm sạch cỏ dại và cày xới sâu khoảng 15-20 cm. Điều quan trọng nhất là phải đảm bảo đất thoát nước tốt. Nếu đất quá nặng hoặc bị nén chặt, nên trộn thêm cát, tro trấu hoặc phân hữu cơ hoai mục. Độ pH tối ưu cho cỏ lạc là từ 5.5 đến 7.0.
Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Trồng Cây Cỏ Lạc Bằng Hom Và Bầu
Hai phương pháp phổ biến nhất để trồng cỏ lạc là giâm hom và trồng bầu. Mỗi phương pháp có ưu điểm và kỹ thuật thực hiện riêng.
Kỹ thuật trồng bằng hom (Cắt bánh tẻ)
Phương pháp giâm hom thường tiết kiệm chi phí nhưng đòi hỏi thời gian để thảm cỏ phủ kín lâu hơn. Hom giống được cắt từ thân cây khỏe mạnh.
Thực hiện đào rãnh hoặc hố nhỏ theo mật độ đã định. Rãnh sâu khoảng 5-10 cm, đủ để vùi một phần hom. Đặt hom nằm nghiêng hoặc thẳng đứng vào rãnh. Vùi lấp đất sao cho ít nhất một đốt trên hom nằm dưới mặt đất.
Nén nhẹ đất xung quanh hom để tạo sự tiếp xúc tốt giữa hom và đất. Sau khi trồng, tưới nước ngay lập tức để giữ ẩm. Điều này giúp kích thích quá trình ra rễ và nảy mầm của hom.
Kỹ thuật trồng bằng bầu (Sodding)
Trồng bằng bầu là phương pháp được ưu tiên cho các công trình cần phủ xanh nhanh. Các bầu cây đã có rễ phát triển ổn định giúp cây bén rễ nhanh hơn.
Sử dụng cuốc hoặc xẻng để đào các hố nhỏ có kích thước vừa với bầu cây. Đặt bầu cây vào hố sao cho mặt bầu ngang bằng với mặt đất. Lưu ý không nén quá chặt xung quanh gốc.
Sau khi đặt bầu, lấp đất và nén nhẹ. Tưới đẫm nước sau khi trồng. Trong tuần đầu tiên, cần duy trì độ ẩm thường xuyên để bầu cây không bị khô và rễ mới phát triển mạnh. Phương pháp này đảm bảo tỷ lệ sống cao và tốc độ lan nhanh.
Thảm cỏ lạc phủ xanh công trình chống xói mòn
Quy Trình Chăm Sóc Cỏ Lạc Đạt Hiệu Quả Phủ Xanh Tối Đa
Cỏ lạc là loài cây dễ tính, nhưng việc chăm sóc đúng kỹ thuật sẽ tối ưu hóa tốc độ lan và độ xanh tốt của thảm.
Chế độ Nước và Ánh sáng
Cỏ lạc ưa khí hậu ẩm ướt nhưng cần thoát nước tốt. Sau khi trồng, cần tưới nước hàng ngày cho đến khi cây bén rễ hoàn toàn (khoảng 1-2 tuần). Sau đó, giảm tần suất xuống còn 2-3 ngày một lần.
Tuyệt đối tránh tình trạng ngập úng vì rễ cỏ lạc rất dễ bị thối. Khi trời hạn hán kéo dài, cần tăng cường tưới nước. Tuy nhiên, chỉ tưới vừa đủ, không để nước đọng trên bề mặt. Cỏ lạc yêu cầu nhiều ánh nắng để ra hoa và phát triển tốt nhất.
Chế độ Dinh dưỡng và Bón phân
Cỏ lạc có khả năng tự cố định đạm nên không cần bón quá nhiều phân Đạm. Việc bón phân chủ yếu nhằm bổ sung Lân (P) và Kali (K). Sử dụng các loại phân tan chậm hoặc phân hữu cơ hoai mục là lý tưởng nhất.
Bón phân sau khoảng 3-4 tuần kể từ khi trồng. Lượng bón nên vừa phải, rải đều trên bề mặt thảm cỏ. Việc bổ sung phân hữu cơ còn giúp cải tạo lý tính và hóa tính của đất, hỗ trợ hệ vi sinh vật phát triển.
Cắt tỉa và duy trì thảm cỏ
Cắt tỉa là bước quan trọng để kích thích cỏ lạc lan rộng và ra hoa nhiều hơn. Lần cắt tỉa đầu tiên nên được thực hiện khi cây đã ổn định và bắt đầu lan bò.
Sử dụng máy cắt cỏ hoặc kéo để cắt với độ cao khoảng 5-10 cm. Tần suất cắt tỉa khoảng 1-2 tháng một lần. Việc cắt tỉa thường xuyên giúp loại bỏ các cành già và thúc đẩy cây đẻ nhánh mới. Đồng thời, vật liệu cắt tỉa có thể để lại trên mặt đất để tăng cường chất hữu cơ cho đất.
Góc nhìn thảm cỏ lạc trong cảnh quan đô thị
Xử Lý Các Vấn Đề Thường Gặp Khi Trồng Cỏ Lạc
Mặc dù dễ trồng, cỏ lạc đôi khi vẫn gặp phải một số vấn đề cần được xử lý kịp thời để duy trì vẻ đẹp của thảm cỏ.
Hiện tượng vàng lá và rụng lá
Cỏ lạc bị vàng hoặc rụng lá thường do ba nguyên nhân chính. Thứ nhất là úng nước kéo dài, làm thối rễ và cản trở sự hấp thụ dinh dưỡng. Thứ hai là thiếu ánh sáng trầm trọng, cây không thể quang hợp hiệu quả.
Thứ ba là thiếu một số vi lượng cần thiết như Sắt (Fe) hoặc Kẽm (Zn). Để khắc phục, cần kiểm tra hệ thống thoát nước trước tiên. Nếu là do thiếu dinh dưỡng, hãy bón bổ sung phân bón lá có chứa vi lượng.
Cỏ lạc không lan rộng và kém phát triển
Nếu cỏ lạc phát triển chậm hoặc không tạo thành thảm dày, có thể do mật độ trồng quá thưa. Một nguyên nhân khác là đất trồng quá nghèo dinh dưỡng. Đặc biệt, việc thiếu Lân (P) sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của rễ và khả năng lan bò.
Để giải quyết, cần tăng cường bón phân Lân và Kali. Đồng thời, tiến hành cắt tỉa định kỳ. Việc cắt tỉa sẽ kích thích các chồi ngủ ở gốc và đốt phát triển, thúc đẩy quá trình lan rộng.
Kiểm soát cỏ dại và dịch bệnh
Khi thảm cỏ lạc chưa phủ kín, cỏ dại có thể cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng. Nên nhổ cỏ dại thủ công hoặc sử dụng thuốc diệt cỏ chọn lọc. Khi thảm đã dày, cỏ lạc có khả năng chèn ép và hạn chế sự phát triển của hầu hết cỏ dại.
Về sâu bệnh, cỏ lạc khá ít bệnh. Tuy nhiên, đôi khi có thể bị nấm hoặc mối tấn công. Cần duy trì vệ sinh vườn sạch sẽ và thoát nước tốt để phòng ngừa nấm. Nếu phát hiện mối, cần sử dụng các loại thuốc diệt côn trùng chuyên dụng.
Duy trì sự phát triển của cách trồng cây cỏ lạc không hề phức tạp, chỉ cần tuân thủ đúng kỹ thuật và chú trọng đến điều kiện thoát nước. Loại cây này mang đến vẻ đẹp rực rỡ và độ bền vững sinh thái cao, là giải pháp tối ưu cho mọi công trình xanh.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 1 2, 2026 by Vũ Anh
