Cách trồng cỏ ngọt đã trở thành một kỹ thuật làm vườn được nhiều người yêu thích thiên nhiên và quan tâm sức khỏe tìm kiếm. Loại thảo dược quý này, còn gọi là Stevia, là một giải pháp thay thế đường tự nhiên hoàn hảo. Nó phù hợp đặc biệt với người ăn kiêng, người bệnh tiểu đường và những ai muốn duy trì đường huyết ổn định. Bài viết này của Vu Garden sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện, dựa trên kinh nghiệm thực tế, giúp bạn thành công với việc trồng và chăm sóc cây cỏ ngọt ngay tại nhà. Chúng ta sẽ khám phá mọi yếu tố từ chọn thời điểm trồng cho đến quy trình thu hoạch và bảo quản chuyên nghiệp.
Cỏ Ngọt Stevia: Giải Pháp Thay Thế Đường Tự Nhiên Hoàn Hảo
Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana) không chỉ là một cây cảnh thông thường mà còn là một dược liệu quý. Nó mang lại vị ngọt đậm đà gấp 200 đến 300 lần đường mía thông thường. Điểm đặc biệt nhất là vị ngọt này hoàn toàn không chứa năng lượng, hay còn gọi là Calorie.
Đặc Tính Sinh Học và Nguồn Gốc Của Cây
Stevia là một loại cây thân thảo lâu năm, có nguồn gốc từ các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Nam Mỹ, chủ yếu là Brazil và Paraguay. Tại Việt Nam, cây cỏ ngọt còn được biết đến với tên gọi khác là Cúc ngọt. Cây có chiều cao trung bình từ 50 đến 80 cm, thân cây có nhiều lông mịn và thường hóa gỗ dần ở phần gốc.
Lá cây cỏ ngọt có màu xanh lục tươi tắn, hình dáng răng cưa đặc trưng và mọc đối xứng nhau trên cành. Đây chính là bộ phận chứa hợp chất steviol glycoside, thành phần tạo nên vị ngọt phi thường của cây. Hoa của Stevia có màu trắng nhỏ xinh, thường mọc ở đầu ngọn cành.
Stevia thích nghi tốt với điều kiện khí hậu ẩm và ấm áp của Việt Nam. Tuy nhiên, nó đòi hỏi sự chăm sóc kỹ lưỡng về đất đai và ánh sáng để đạt được độ ngọt cao nhất. Hiểu rõ về đặc tính sinh học giúp chúng ta tạo điều kiện sống lý tưởng cho cây.
Lợi Ích Không Thể Bỏ Qua Của Cỏ Ngọt Stevia
Cỏ ngọt được mệnh danh là “lá ngọt thần kỳ” nhờ vào những lợi ích sức khỏe đã được nghiên cứu và chứng minh. Nó vượt trội hơn hẳn so với các chất tạo ngọt nhân tạo khác.
Ứng Dụng Cho Người Bệnh Tiểu Đường
Lợi ích nổi bật nhất của cỏ ngọt là khả năng ổn định và kiểm soát đường huyết. Steviol glycoside được chuyển hóa mà không cần insulin, nên không làm tăng nồng độ glucose trong máu. Điều này khiến cỏ ngọt trở thành lựa chọn an toàn tuyệt đối cho người mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2.
Việc thay thế đường truyền thống bằng cỏ ngọt giúp người bệnh vẫn thưởng thức được các món ăn, thức uống có vị ngọt. Đồng thời, họ có thể duy trì một chế độ ăn uống khoa học, kiểm soát bệnh tình hiệu quả hơn. Stevia còn giúp cải thiện độ nhạy insulin theo một số nghiên cứu lâm sàng.
Hỗ Trợ Giảm Cân và Chống Béo Phì
Vì không chứa calo, cỏ ngọt là một công cụ đắc lực trong các thực đơn giảm cân và chống béo phì. Thay thế đồ ngọt thông thường bằng cỏ ngọt giúp giảm tổng lượng calo tiêu thụ hàng ngày đáng kể.
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cỏ ngọt có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn đồ ngọt quá mức. Điều này hỗ trợ việc kiểm soát cân nặng lâu dài và hiệu quả hơn.
Ổn Định Huyết Áp và Cải Thiện Tiêu Hóa
Một số hợp chất trong cỏ ngọt đã được chứng minh là có khả năng giúp thư giãn mạch máu. Tác dụng này giúp giảm huyết áp ở những người bị cao huyết áp. Việc sử dụng Stevia thường xuyên có thể là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh để hỗ trợ điều trị huyết áp cao.
Ngoài ra, cỏ ngọt còn có tác dụng lợi tiểu và hỗ trợ tiêu hóa. Nó giúp làm giảm các vấn đề về dạ dày và rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Tăng Cường Sức Khỏe và Làm Đẹp Da
Cỏ ngọt chứa các chất chống oxy hóa tự nhiên, giúp chống lại các gốc tự do gây hại cho cơ thể. Nó giúp tăng cường sức khỏe tổng thể và hệ miễn dịch.
Trong lĩnh vực làm đẹp, cỏ ngọt cũng được sử dụng để cải thiện độ đàn hồi của da. Nó hỗ trợ quá trình làm lành vết thương và giảm thiểu nếp nhăn.
Chuẩn Bị Toàn Diện Trước Khi Bắt Đầu Trồng Cỏ Ngọt
Thành công của việc trồng cỏ ngọt phụ thuộc lớn vào khâu chuẩn bị ban đầu. Việc tạo ra một môi trường lý tưởng cho cây phát triển là điều kiện tiên quyết.
Thời Điểm Tối Ưu để Trồng Cây
Cỏ ngọt là cây ưa ấm và sợ lạnh. Nó phát triển mạnh mẽ nhất trong điều kiện nhiệt độ cao và ánh sáng dồi dào.
Ở Việt Nam, cây có thể được trồng quanh năm tại các vùng khí hậu ấm. Tuy nhiên, thời điểm lý tưởng nhất để gieo trồng là từ tháng 3 đến tháng 9 dương lịch. Khoảng thời gian này trùng với mùa mưa và mùa hè, tạo điều kiện thuận lợi cho cây bén rễ và sinh trưởng.
Trồng trong khoảng thời gian này giúp cây đạt năng suất và độ ngọt cao nhất. Vụ thu hoạch chính thường rơi vào tầm tháng 4 đến tháng 11, khi cường độ ánh sáng và nhiệt độ thích hợp.
Lựa Chọn Vị Trí và Môi Trường Trồng
Cỏ ngọt yêu cầu vị trí trồng phải đón được ít nhất 6 giờ ánh sáng mặt trời mỗi ngày. Thiếu ánh sáng sẽ khiến cây còi cọc và làm giảm đáng kể độ ngọt của lá.
Bạn có thể trồng cỏ ngọt trong chậu, thùng xốp, hoặc trực tiếp ngoài vườn. Dù trồng ở đâu, vật chứa phải có chiều sâu tối thiểu 20 cm để bộ rễ phát triển tốt. Đảm bảo vật chứa có lỗ thoát nước tốt để tránh tình trạng úng rễ. Cây cần được bảo vệ khỏi gió lớn và mưa dầm kéo dài.
Chuẩn Bị Đất và Giá Thể Trồng Hoàn Hảo
Đất trồng cỏ ngọt phải là loại đất tơi xốp, giàu chất hữu cơ và có khả năng thoát nước cực tốt. Cỏ ngọt rất dễ bị thối rễ nếu đất quá ẩm hoặc bị bí.
Độ pH lý tưởng cho cỏ ngọt là từ 6.5 đến 7.5 (trung tính đến hơi kiềm). Bạn có thể chuẩn bị hỗn hợp đất bằng cách trộn đất thịt nhẹ với xơ dừa, tro trấu và phân hữu cơ hoai mục. Tỉ lệ lý tưởng thường là 1 phần đất, 1 phần chất hữu cơ và 1 phần giá thể thoát nước.
Để tăng cường độ tơi xốp và khả năng giữ ẩm vừa phải, nên bổ sung các loại giá thể khoáng. Đá Perlite hoặc đá Vermiculite là lựa chọn tuyệt vời. Chúng giúp đất thoáng khí hơn, tạo môi trường hoàn hảo cho rễ phát triển.
Cây cỏ ngọt tươi trên chậu, lá xanh mướt
Ba Phương Pháp Cách Trồng Cỏ Ngọt Phổ Biến và Kỹ Thuật Chi Tiết
Có ba phương pháp chính để nhân giống và trồng cỏ ngọt tại nhà. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm riêng và kỹ thuật thực hiện khác nhau.
Phương Pháp 1: Trồng Bằng Hạt Giống
Trồng bằng hạt là phương pháp tiết kiệm chi phí nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. Cần chọn hạt giống từ các nhà cung cấp uy tín để đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao.
Xử Lý Hạt Giống và Gieo Hạt
Trước khi gieo, hạt giống cần được ngâm trong nước ấm khoảng 54°C (tỉ lệ 2 sôi : 3 lạnh) trong 1 đến 1.5 giờ. Việc này giúp phá vỡ trạng thái ngủ nghỉ và kích thích hạt nảy mầm nhanh hơn. Sau khi ngâm, vớt hạt ra và để ráo nước.
Chuẩn bị khay ươm bằng giá thể tơi xốp, thoát nước tốt. Hạt cỏ ngọt rất nhỏ nên để gieo đều, bạn nên trộn hạt giống với một ít cát sạch. Gieo hạt trực tiếp lên bề mặt giá thể, không nên vùi quá sâu.
Chăm Sóc Cây Con
Sau khi gieo, bạn có thể phủ một lớp vật liệu mỏng như Vermiculite hoặc vải màn thưa lên bề mặt đất. Điều này giúp giữ ẩm và bảo vệ hạt giống. Tưới nước nhẹ nhàng để đảm bảo đất luôn ẩm.
Nhiệt độ lý tưởng cho quá trình nảy mầm là 20°C đến 25°C. Hạt sẽ bắt đầu nảy mầm sau khoảng 8 đến 10 ngày. Giai đoạn cây con rất yếu ớt, cần tránh ánh nắng gắt trực tiếp vào buổi trưa. Hãy dùng lưới che hoặc đặt cây con dưới ánh sáng khuếch tán.
Khi cây con đạt 4 đến 5 lá thật, hoặc tốt nhất là 6 đến 7 lá, chúng đã đủ cứng cáp để chuyển ra trồng ở chậu lớn hoặc vườn.
Phương Pháp 2: Giâm Cành (Hom Giống)
Giâm cành là phương pháp phổ biến và hiệu quả, giúp cây con giữ nguyên đặc tính di truyền của cây mẹ. Phương pháp này cũng cho phép thu hoạch nhanh hơn.
Chọn Hom Giống và Kỹ Thuật Giâm Cành
Chọn cành từ cây mẹ khỏe mạnh, không sâu bệnh, có độ tuổi từ 4 đến 6 tháng. Cắt các đoạn cành dài khoảng 3 đến 4 cm, mỗi đoạn có từ 2 đến 3 đốt. Loại bỏ bớt lá ở phần gốc hom để giảm sự thoát hơi nước.
Để kích thích ra rễ nhanh hơn, bạn có thể xử lý phần gốc hom bằng chất kích thích ra rễ. NAA là một lựa chọn phổ biến, nồng độ khoảng 30–50 ppm vào mùa hè và 150–200 ppm vào mùa đông. Cắm hom giống vào khay chứa cát sạch hoặc giá thể Vermiculite đã được làm ẩm.
Chăm Sóc Hom Giống
Cần duy trì độ ẩm không khí cao, khoảng 80% đến 85%, và nhiệt độ ổn định 25°C đến 30°C. Tưới nước giữ ẩm hàng ngày, tránh để giá thể bị khô hoàn toàn. Hom giống sẽ bắt đầu ra rễ sau 5 đến 10 ngày giâm.
Ánh sáng lúc này cần được kiểm soát, duy trì ở mức khoảng 2.000 lux (ánh sáng yếu). Khi hom đã ra rễ khỏe và bắt đầu phát triển chồi non, chúng đã sẵn sàng để chuyển sang chậu trồng chính thức.
Phương Pháp 3: Trồng Cây Giống
Trồng cây giống là cách nhanh nhất để có một cây cỏ ngọt trưởng thành. Bạn nên mua cây giống tại các vườn ươm uy tín.
Kỹ Thuật Trồng và Chăm Sóc Ban Đầu
Khi trồng, không nên trồng quá sâu vì dễ gây thối cổ rễ. Tuy nhiên, cũng không nên trồng quá nông khiến cây bị đổ hoặc dễ bị khô rễ. Đảm bảo bầu đất của cây giống được đặt ngang bằng với bề mặt đất trồng mới.
Sau khi trồng, nén nhẹ đất xung quanh gốc và tưới nước đẫm để cố định cây. Tưới nước mỗi ngày hai lần vào sáng sớm và chiều mát trong 3 ngày đầu tiên. Cây sẽ bắt đầu hồi xanh và bén rễ sau khoảng một tuần.
Khi cây đã hồi xanh, cần tiến hành bấm ngọn lần đầu tiên. Việc này giúp cây đẻ nhánh, tạo tán rộng và cho năng suất thu hoạch cao hơn.
Đất trồng rau đa dụng Namix và các loại giá thể hỗ trợ trồng cây
Chăm Sóc Cỏ Ngọt Đạt Năng Suất và Độ Ngọt Tối Đa
Chăm sóc đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt để đảm bảo cây cỏ ngọt phát triển mạnh. Cây phải cho ra lá có độ ngọt cao và năng suất ổn định.
Kỹ Thuật Tưới Nước Chuẩn Khoa Học
Cỏ ngọt là loại cây không chịu được úng ngập nhưng lại cần độ ẩm thường xuyên. Bạn cần tưới nước hai lần mỗi ngày vào buổi sáng sớm và chiều mát, tránh tưới vào giữa trưa nắng gắt.
Lượng nước tưới cần vừa đủ, đảm bảo đất ẩm nhưng không được quá ướt. Đặc biệt trong giai đoạn thu hoạch, việc tưới quá nhiều nước có thể làm giảm nồng độ steviol glycoside. Điều này khiến lá cây bị giảm độ ngọt đáng kể.
Luôn kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới. Bạn chỉ nên tưới khi lớp đất mặt đã khô.
Dinh Dưỡng Cần Thiết: Bón Phân và Tối Ưu Chất Đạm
Bộ phận thu hoạch của cỏ ngọt là thân và lá. Điều này có nghĩa là cây có nhu cầu rất cao về chất Đạm (Nitrogen). Chất Đạm thúc đẩy sự phát triển của cành lá.
Sau khi trồng khoảng 10 ngày, bạn nên bắt đầu bón thúc phân cho cây. Ưu tiên sử dụng các loại phân hữu cơ giàu đạm như phân cá, phân đậu tương đã ủ hoai, hoặc phân trùn quế. Phân hữu cơ giúp cung cấp dinh dưỡng từ từ và cải tạo đất.
Bạn cần bón phân định kỳ 7 đến 10 ngày một lần để đảm bảo cây luôn được cung cấp đủ dưỡng chất. Pha loãng phân hữu cơ lỏng với nước để tưới hoặc rắc phân trùn quế lên bề mặt đất rồi tưới ẩm. Việc này kích thích cây ra chồi và lá non liên tục.
Cắt Tỉa, Bấm Ngọn và Tạo Tán Chuyên Sâu
Bấm ngọn là một kỹ thuật cực kỳ quan trọng đối với cỏ ngọt. Nó giúp kích thích cây đẻ nhiều nhánh bên, tạo tán rộng và tăng năng suất thu hoạch.
Quy Trình Bấm Ngọn Chuẩn
Bạn nên bấm ngọn lần đầu tiên khi cây đã bén rễ và bắt đầu hồi xanh, thường là khoảng một tuần sau khi trồng. Hãy sử dụng kéo đã được khử trùng sạch sẽ để cắt. Việc này nhằm tránh lây lan mầm bệnh sang cây.
Khi bấm ngọn, bạn chỉ nên cắt phần ngọn non phía trên một cặp lá khỏe mạnh. Điều này sẽ kích thích hai mầm bên ở nách lá phát triển thành cành mới. Lặp lại quá trình bấm ngọn cho các cành non này khi chúng đạt chiều dài thích hợp.
Lưu Ý Quan Trọng Sau Cắt Tỉa
Bấm ngọn đúng cách không được tạo ra vết thương cơ giới lớn. Điều này dễ ảnh hưởng xấu đến sinh trưởng và phát triển của cỏ ngọt.
Ngay sau khi cắt tỉa, bạn cần phun một loại thuốc trừ nấm phổ rộng nhẹ. Việc này là bắt buộc để phòng tránh vi sinh vật có hại xâm nhập vào cây qua các vết cắt. Tăng cường khả năng đề kháng sẽ giúp cây nhanh chóng phục hồi.
Phòng Trừ Sâu Bệnh Thường Gặp
Cỏ ngọt là cây có khả năng kháng sâu bệnh khá tốt. Tuy nhiên, cây vẫn có thể bị tấn công bởi rệp sáp, nhện đỏ hoặc các bệnh nấm rễ, nấm thân.
Cần thường xuyên kiểm tra mặt dưới lá và các chồi non để phát hiện sâu bệnh sớm. Nếu phát hiện rệp hoặc nhện đỏ, bạn có thể dùng vòi nước mạnh để rửa trôi. Ngoài ra, sử dụng dung dịch nước xà phòng pha loãng hoặc dầu Neem để phun trừ sâu bệnh theo phương pháp hữu cơ.
Đối với bệnh nấm rễ, nguyên nhân chính là do đất quá ẩm và kém thoát nước. Cần điều chỉnh chế độ tưới và cải tạo lại giá thể trồng. Có thể dùng các chế phẩm sinh học chứa Trichoderma để phòng ngừa nấm rễ hiệu quả.
Thu Hoạch và Bảo Quản Cỏ Ngọt Đúng Kỹ Thuật
Thu hoạch đúng thời điểm và kỹ thuật là bước cuối cùng. Nó quyết định chất lượng và độ ngọt của sản phẩm.
Xác Định Thời Điểm Thu Hoạch “Vàng”
Cỏ ngọt có thể bắt đầu thu hoạch lần đầu tiên sau khi trồng từ 25 đến 30 ngày. Cây cho năng suất thu hoạch liên tục, khoảng 8 đến 10 lần mỗi năm nếu được chăm sóc tốt.
Thời điểm cỏ ngọt đạt chất lượng cao nhất và độ ngọt tối đa là khi cây vừa bắt đầu ra nụ hoa. Lúc này, nồng độ steviol glycoside trong lá là cao nhất. Cần thu hoạch trước khi hoa nở rộ để đảm bảo độ ngọt tối ưu.
Quy Trình Thu Hoạch Chuẩn
Sử dụng dao hoặc kéo sắc bén đã khử trùng để cắt cành và hái lá cỏ ngọt. Khi cắt, bạn nên thu hoạch toàn bộ cành thân còn xanh. Hãy nhớ chừa lại phần cành đã hóa gỗ ở gốc để cây tiếp tục tái sinh. Tuyệt đối không thu hoạch các lá đã già và úa gần gốc cây.
Việc thu hoạch nhanh chóng và dứt khoát sẽ làm giảm thiểu tổn thương cho cây mẹ. Sau khi thu hoạch, cần rửa sạch lá và cành cỏ ngọt dưới vòi nước sạch. Sau đó, để ráo nước hoàn toàn.
Xử Lý và Bảo Quản Cỏ Ngọt Sau Thu Hoạch
Cỏ ngọt sau thu hoạch cần được phơi hoặc sấy khô để có thể bảo quản được lâu dài. Phương pháp phơi khô dưới ánh nắng nhẹ hoặc sấy ở nhiệt độ thấp giúp giữ được hoạt chất và màu xanh của lá.
Bạn có thể tiến hành tách riêng lá và thân. Tách riêng sẽ giúp quá trình sấy hoặc phơi khô diễn ra nhanh hơn và đồng đều hơn. Sau khi khô hoàn toàn, cỏ ngọt khô phải được bảo quản trong túi kín, tránh ánh sáng và độ ẩm. Điều này giúp cỏ ngọt giữ được độ ngọt và hương thơm tự nhiên.
Thu hoạch cỏ ngọt khi cây vừa có nụ
Chăm Sóc Cây Sau Thu Hoạch Để Tái Sinh
Sau khi thu hoạch, cây cỏ ngọt cần được chăm sóc đặc biệt để chuẩn bị cho đợt thu hoạch tiếp theo. Việc này giúp cây phục hồi nhanh chóng và duy trì năng suất.
Xử Lý Vết Cắt và Phòng Nấm
Ngay lập tức sau khi thu hoạch, hãy phun thuốc trừ nấm lên cây. Những vết cắt khi thu hoạch là cửa ngõ cho nấm bệnh và vi khuẩn xâm nhập vào cây. Phun thuốc nấm sẽ giúp tăng cường đề kháng và bảo vệ cây khỏi nguy cơ bị chết.
Cải Tạo và Bón Thúc
Cần tiến hành làm cỏ, xới xáo nhẹ mặt đất xung quanh gốc cây. Việc này giúp đất thoáng khí hơn và chuẩn bị cho việc bón phân.
Sau khi thu hoạch khoảng 3 đến 5 ngày, bạn nên tiến hành bón thúc phân. Lượng phân bón tương tự như đợt bón thúc ban đầu. Bạn có thể hòa phân hữu cơ vào nước để tưới hoặc rắc trực tiếp lên mặt luống. Sau đó, tưới lại bằng nước sạch để phân tan và ngấm vào đất.
Ứng Dụng Đa Dạng Của Cỏ Ngọt Trong Đời Sống
Cỏ ngọt không chỉ là cây trồng làm đẹp cho khu vườn mà còn là nguyên liệu không thể thiếu trong căn bếp hiện đại. Ứng dụng của nó rất phong phú, đặc biệt trong chế độ ăn uống lành mạnh.
Pha Trà Thảo Mộc và Nước Uống Đơn Giản
Pha trà cỏ ngọt là cách sử dụng phổ biến và đơn giản nhất. Bạn có thể dùng lá cỏ ngọt tươi hoặc khô để pha trà.
Đối với lá tươi, chỉ cần hái 2 đến 3 lá cỏ ngọt và cho vào khoảng 300 ml nước nóng. Ngâm trong 5 phút là bạn đã có ngay một ly trà thơm ngon với vị ngọt thanh tự nhiên. Số lượng lá có thể điều chỉnh tùy theo khẩu vị và sở thích cá nhân.
Cỏ ngọt khô cũng được pha tương tự như lá tươi, chỉ cần dùng một lượng nhỏ. Trà cỏ ngọt có thể uống nóng hoặc lạnh đều rất ngon và có tác dụng giải nhiệt.
Sử Dụng Cỏ Ngọt Trong Ẩm Thực và Ăn Kiêng
Cỏ ngọt là một gia vị tạo ngọt tự nhiên tuyệt vời thay thế đường trong chế biến món ăn. Nó có thể dùng để tạo độ ngọt cho các món chè, nước uống trái cây, sinh tố.
Bạn có thể thêm lá cỏ ngọt tươi hoặc một chút bột cỏ ngọt khô vào khi nấu. Điều này giúp món ăn có vị ngọt tự nhiên mà không cần lo lắng về lượng calo hay đường. Cỏ ngọt đặc biệt hữu ích trong các công thức làm bánh, mứt hoặc nước sốt dành cho người ăn kiêng.
Lưu ý rằng cỏ ngọt có độ ngọt rất cao. Bạn chỉ nên sử dụng một lượng nhỏ để tránh làm món ăn quá ngọt gắt.
Trà cỏ ngọt đã sấy khô và lá cỏ ngọt tươi chuẩn bị pha trà
Việc nắm vững cách trồng cỏ ngọt và các kỹ thuật chăm sóc chuyên sâu sẽ giúp bạn thu được những mẻ lá chất lượng cao ngay tại vườn nhà. Cỏ ngọt không chỉ là một cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là một kho báu sức khỏe. Nó mang lại lợi ích lâu dài cho bản thân và gia đình. Hãy bắt tay vào làm vườn ngay hôm nay. Bạn sẽ sớm có được nguồn đường tự nhiên, lành mạnh và miễn phí.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 1 13, 2026 by Vũ Anh
