Khi những cánh hoa đào cuối cùng rụng xuống, đó cũng là lúc người yêu cây cảnh bắt đầu công đoạn quan trọng: cách trồng lại đào sau tết. Đây không chỉ là một hành động đơn thuần mà là một kỹ thuật chăm sóc chuyên sâu nhằm đảm bảo cây phục hồi, sinh trưởng mạnh mẽ, và tiếp tục bung nở rực rỡ vào dịp Tết Nguyên Đán tiếp theo. Việc nắm vững các bước phục hồi đào sau Tết là chìa khóa để giữ gìn và phát triển giá trị của cây cảnh này. Bài viết này của Vu Garden sẽ trình bày chi tiết toàn bộ quy trình, từ khâu chuẩn bị đất đến kỹ thuật hãm cây và tạo thế nghệ thuật. Chúng tôi sẽ đi sâu vào các yếu tố đất trồng phù hợp, quy trình cắt tỉa cành đúng kỹ thuật và lịch bón phân khoa học để cây đào có bộ rễ khỏe mạnh.
Tầm Quan Trọng Của Việc Trồng Lại Đào Sau Tết
Trồng lại đào sau Tết là bước khởi đầu cho chu kỳ sống mới của cây. Giai đoạn này quyết định đến sự phục hồi sức khỏe, khả năng ra hoa và hình dáng tổng thể của cây đào vào năm sau.
Cây đào đã trải qua quá trình huy động năng lượng tối đa để nở hoa rực rỡ trong những ngày Tết. Sau Tết, cây thường rơi vào trạng thái suy kiệt, bộ rễ có thể bị tổn thương do quá trình đánh bầu hoặc thay đổi môi trường sống.
Việc trồng lại đúng kỹ thuật giúp cây nhanh chóng ổn định và phát triển bộ rễ mới. Nó cung cấp môi trường dinh dưỡng và độ ẩm lý tưởng để cây bắt đầu quá trình sinh trưởng thân, cành, lá trở lại.
Đây là cơ hội để người trồng điều chỉnh hình dáng và kích thước của cây đào. Quá trình cắt tỉa sẽ định hình lại tán cây, tạo tiền đề cho việc tạo thế nghệ thuật sau này.
Nếu bỏ qua giai đoạn trồng lại, cây đào có thể bị chết khô, ra hoa kém chất lượng, hoặc mất đi hình dáng ban đầu. Điều này làm giảm đáng kể giá trị kinh tế và thẩm mỹ của cây.
Chuẩn Bị Toàn Diện Trước Khi Trồng Lại
Giai đoạn chuẩn bị đóng vai trò nền tảng cho sự thành công của cách trồng lại đào sau tết. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về đất đai và xử lý bầu rễ sẽ giúp cây đào phục hồi nhanh chóng và tránh được các bệnh về rễ.
Đánh Giá và Xử Lý Bầu Rễ Đào
Ngay sau khi kết thúc mùa Tết, cần tiến hành đánh giá tình trạng của bầu đất và rễ. Bầu đất có thể bị khô cứng, thiếu dinh dưỡng hoặc quá ẩm ướt trong suốt thời gian trưng bày.
Nếu cây đào vẫn nằm trong chậu cũ, hãy kiểm tra xem bầu rễ có bị bó chặt hay không. Rễ bị bó sẽ hạn chế khả năng hấp thụ nước và dưỡng chất của cây.
Trong trường hợp rễ bị bó, cần dùng dao sắc khía nhẹ vài đường xung quanh bầu. Điều này kích thích rễ mới phát triển và mở rộng không gian sống cho cây.
Lưu ý rằng cần giữ bầu đất nguyên vẹn một cách tối đa khi xử lý. Tránh làm vỡ bầu sẽ khiến rễ bị đứt, gây sốc nghiêm trọng cho cây.
Chọn Vị Trí và Làm Đất Trồng Phù Hợp
Cây đào là loại cây kỵ úng tuyệt đối và yêu cầu đất phải thoát nước cực kỳ tốt. Do đó, việc lựa chọn vị trí trồng là yếu tố sống còn cho cây.
Chọn khu vực đất cao ráo, không bị đọng nước sau mưa hoặc khi tưới. Ánh sáng mặt trời đầy đủ cũng rất quan trọng cho sự phát triển của cây đào.
Tiến hành lên luống trồng cao khoảng 25-30cm so với mặt đất tự nhiên. Chiều rộng luống nên đạt tối thiểu 70cm để cung cấp đủ không gian cho rễ phát triển.
Đất trồng cần phải được làm tơi xốp và giàu chất hữu cơ. Hỗn hợp lý tưởng là đất thịt nhẹ trộn với phân hữu cơ hoai mục và một lượng nhỏ cát hoặc trấu hun để tăng độ thoát nước.
Tạo rãnh thoát nước xung quanh luống trồng là bước không thể bỏ qua. Rãnh này đảm bảo nước mưa hoặc nước tưới thừa không bị ứ đọng quanh gốc cây.
Kỹ Thuật Ngâm và Xử Lý Kích Thích Rễ
Trước khi trồng lại khoảng 10-15 ngày, bạn nên áp dụng các chế phẩm kích thích ra rễ. Việc này giúp “đánh thức” và thúc đẩy sự hình thành của bộ rễ mới.
Các sản phẩm như Siêu ra rễ (Super Rooting), Orgamin hoặc các loại dịch chiết hữu cơ sinh thái là lựa chọn phù hợp. Pha loãng các chế phẩm này với nước sạch theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Tưới dung dịch này vào bầu đất để làm ẩm. Việc này giúp bầu đất hấp thụ dưỡng chất và tạo môi trường thuận lợi cho rễ mới nhú ra trước khi cây được chuyển ra trồng.
Nếu quyết định trồng đào trong chậu cũ, cần thay toàn bộ hỗn hợp đất mới. Tỷ lệ khuyến nghị là 3-4 phần đất thịt trộn với 1 phần phân hữu cơ hoai mục để bổ sung dinh dưỡng.
Sử dụng phân hữu cơ giúp cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng từ từ và an toàn cho rễ non mới hình thành. Phân hóa học không nên sử dụng trong giai đoạn này.
Quy Trình Trồng Lại Đào Đúng Kỹ Thuật
Trồng lại đào cần sự cẩn thận và kỹ thuật chính xác để tránh gây sốc hoặc tổn thương thêm cho bộ rễ. Việc tuân thủ các bước này sẽ tăng tối đa khả năng sống sót và phát triển của cây.
Đào Hố Trồng và Đặt Cây
Đào hố trồng trên luống đã chuẩn bị với kích thước lớn hơn bầu đất từ 20-30cm. Điều này giúp rễ có không gian lan rộng vào lớp đất tơi xốp.
Sau khi đào hố, lót dưới đáy một lớp mỏng phân hữu cơ hoai mục. Lớp phân này cung cấp nguồn dinh dưỡng ban đầu ngay dưới tầm với của rễ.
Từ từ đặt bầu đào vào giữa hố trồng. Đảm bảo mặt bầu đất ngang bằng hoặc cao hơn một chút so với mặt luống.
Việc đặt bầu cao hơn một chút sẽ ngăn nước đọng lại ở cổ rễ, đây là nguyên nhân chính gây thối rễ. Tuyệt đối không được trồng quá sâu.
Lấp Đất và Nén Chặt Vừa Phải
Sử dụng hỗn hợp đất đã chuẩn bị để lấp đầy xung quanh bầu. Lấp đất nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu rễ.
Dùng tay nén chặt đất xung quanh gốc cây một cách vừa phải. Mục đích là để loại bỏ các túi khí có thể làm khô rễ.
Không nén đất quá chặt sẽ cản trở quá trình trao đổi khí và khả năng thoát nước của đất. Đất quá nén cũng làm rễ non khó phát triển.
Sau khi lấp đất, vun một mô đất nhỏ quanh gốc. Mô đất này giúp cây đứng vững và ngăn đất xung quanh bị rửa trôi.
Tưới Nước và Che Chắn Ban Đầu
Ngay sau khi trồng, cần tưới đẫm nước cho cây. Lượng nước này giúp đất và rễ tiếp xúc chặt chẽ với nhau, giảm thiểu tình trạng sốc rễ.
Sử dụng nước sạch và có thể pha thêm chất kích thích ra rễ trong lần tưới đầu tiên này. Điều này hỗ trợ tối đa cho việc phục hồi.
Trong vài tuần đầu tiên, cây đào cần được che chắn khỏi ánh nắng gắt trực tiếp. Ánh nắng mạnh có thể làm tăng thoát hơi nước qua lá, trong khi rễ chưa kịp phục hồi để hút đủ nước.
Sử dụng lưới che nắng hoặc vật liệu tự nhiên để tạo bóng mát cho cây. Việc này là đặc biệt quan trọng nếu trồng đào vào mùa nắng nóng.
Chăm Sóc Phục Hồi và Nuôi Dưỡng Cơ Bản
Sau khi trồng, quá trình chăm sóc phục hồi là yếu tố quyết định sự sống sót và phát triển khỏe mạnh của cây. Việc này tập trung vào cắt tỉa, bón phân và quản lý nước.
Kỹ Thuật Cắt Sửa Cành “Đau” Lần Đầu
Ngay sau khi trồng lại, tiến hành cắt tỉa lần thứ nhất. Lần cắt này được gọi là “cắt đau” hoặc cắt mạnh.
Mục tiêu là cắt bỏ toàn bộ cành đã cho hoa và các cành yếu, sâu bệnh. Điều này nhằm giảm tải cho bộ rễ và kích thích cây ra nhiều cành mới.
Nếu không cắt tỉa mạnh, cây sẽ giữ lại cành già. Hoa năm sau sẽ chỉ tập trung ở phía ngoài đầu cành, làm tán cây bị rỗng.
Cắt tỉa “đau” thúc đẩy sự phát sinh của nhiều chồi và cành mới khỏe mạnh. Những cành non này sẽ là cành mang hoa cho mùa Tết năm sau.
Sau đó, tiến hành cắt tỉa nhẹ nhàng hàng tháng cho đến khoảng tháng 6 âm lịch. Quá trình này kết hợp với việc tạo hình tán cây theo ý muốn.
Chiến Lược Bón Phân Phục Hồi và Định Kỳ
Cần bón lót phân hữu cơ hoai mục khoảng 3-5kg/cây trước khi trồng. Lượng phân này có thể điều chỉnh tùy thuộc vào kích thước của chậu hoa đào.
Sau khi trồng được khoảng 20 ngày và cây bắt đầu có dấu hiệu phục hồi, mới tiến hành bón thúc. Thời gian bón thúc kéo dài đến khoảng tháng 9 âm lịch hàng năm.
Sử dụng phân NPK kết hợp với các loại phân bón vi lượng. Liều lượng khoảng 0.5 đến 1kg NPK cho mỗi cây lớn nhỏ, tùy thuộc vào sinh trưởng thực tế.
Có thể trộn thêm Siêu phân bón NEB hoặc các chế phẩm vi sinh để tăng cường hấp thụ và kích thích cây phát triển. Pha loãng và tưới theo hướng dẫn.
Bón phân theo hình chiếu của tán cây, cách gốc khoảng 30-50cm. Tuyệt đối tránh bón phân trực tiếp sát gốc vì có thể gây cháy rễ.
Tưới nước đủ ẩm sau khi bón phân là điều bắt buộc. Nước giúp hòa tan phân bón và cho phép rễ cây hấp thụ dưỡng chất một cách hiệu quả nhất.
Quản Lý Nước và Ánh Sáng cho Cây Mới Trồng
Trong giai đoạn phục hồi, việc quản lý nước là vô cùng quan trọng. Cây cần độ ẩm ổn định nhưng không bao giờ được phép bị úng nước.
Tưới nước vừa phải, chỉ khi thấy lớp đất mặt bắt đầu khô. Tần suất tưới có thể giảm trong mùa mưa hoặc tăng lên vào mùa khô nóng.
Cây đào yêu cầu ánh sáng mặt trời đầy đủ để quang hợp và phát triển cành hoa. Tuy nhiên, cần tránh nắng gắt trực tiếp trong tuần đầu tiên.
Sau khi cây đã ra lá và cành non ổn định, cần đảm bảo cây nhận được ít nhất 6-8 giờ nắng mỗi ngày. Ánh sáng đầy đủ giúp phân hóa mầm hoa tốt hơn.
Định kỳ xới xáo nhẹ lớp đất mặt. Việc này giúp đất thoáng khí, tạo điều kiện cho rễ hô hấp và giảm thiểu sự phát triển của cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng.
Kỹ Thuật Điều Khiển Ra Hoa Đón Tết Năm Sau
Việc điều khiển thời gian ra hoa là kỹ thuật khó và đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về chu kỳ sinh trưởng của cây đào. Quá trình này bao gồm hãm cây, tuốt lá và điều chỉnh nhiệt độ.
Hãm Cây (Khoanh Vỏ) Để Phân Hóa Mầm Hoa
Mục đích của việc hãm cây là làm chậm sự sinh trưởng của thân, cành. Điều này buộc cây chuyển năng lượng sang giai đoạn phân hóa mầm hoa.
Kỹ thuật hãm thường được thực hiện bằng cách khoanh vỏ (cắt đứt lớp libe). Dùng dao thật sắc khứa một vòng quanh thân cây, gần cổ rễ.
Vết khứa phải đứt qua lớp vỏ, qua tầng libe, đi vào tận lớp gỗ bên trong. Tầng libe là nơi vận chuyển chất dinh dưỡng xuống rễ.
Sau khi hãm khoảng một tuần, lá đào sẽ chuyển màu từ xanh đậm sang xanh nhạt, và hơi rủ xuống. Đó là dấu hiệu hãm đã thành công.
Nếu lá chưa chuyển màu, cần hãm lại lần hai, khứa thêm một vòng mới phía trên vết hãm cũ. Tiếp tục theo dõi và có thể lặp lại lần ba nếu cần.
Thời gian hãm cây thích hợp là từ giữa đến cuối tháng 8 âm lịch. Cây khỏe, toàn bộ lá xanh tốt nên hãm trước.
Cây yếu hoặc có một phần lá đã chuyển vàng nên hãm sau. Tuyệt đối không hãm đối với những cây đã quá già hoặc quá yếu.
Thời Điểm và Kỹ Thuật Tuốt Lá Chuẩn Xác
Đào là cây rụng lá vào mùa đông. Sau khi lá rụng, nụ hoa sẽ phát triển và lớn nhanh.
Nếu để cây rụng lá tự nhiên, hoa thường nở muộn vào cuối tháng Giêng hoặc tháng Hai năm sau. Do đó, cần tuốt lá chủ động để điều chỉnh thời điểm ra hoa.
Thời gian tuốt lá phụ thuộc vào giống đào, tình trạng sức khỏe, và tuổi cây. Cây già và yếu nên tuốt lá chậm hơn cây to khỏe.
Đào bích thường tuốt lá từ mùng 5 đến 20/11 âm lịch. Đào bạch thường tuốt lá sớm hơn, từ mùng 1 đến 15/10 âm lịch.
Kỹ thuật tuốt lá cần được thực hiện cẩn thận. Nên bứt từng lá một bằng tay để bảo vệ mắt hoa ở cuối nách lá.
Tuyệt đối không dùng tay tuốt thẳng một loạt lá từ đọt xuống. Hành động này có thể gây tổn thương đến mầm hoa tiềm năng.
Thúc và Hãm Hoa Để Hoa Nở Đúng Tết
Mặc dù đã thực hiện các biện pháp chăm sóc và điều khiển, thời gian ra hoa vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Đây là lúc cần áp dụng các biện pháp thúc hoặc hãm khẩn cấp.
Thúc hoa: Nếu đầu tháng 12 âm lịch, nụ hoa chưa nhú rõ ràng, báo hiệu hoa nở chậm, cần tiến hành thúc hoa.
Sử dụng phân đạm như Sunfat nitrat hoặc Ure để tưới. Bới xung quanh gốc sâu khoảng 5cm và tưới thêm phân Bắc hoặc nước tiểu pha loãng.
Có thể sử dụng nước nóng khoảng 35°C – 40°C để tưới. Nhiệt độ ấm kích thích nụ hoa phát triển nhanh hơn.
Hãm hoa: Nếu hạ tuần tháng 11 âm lịch, nụ hoa nhú to và có khả năng nở sớm, cần áp dụng các biện pháp hãm.
Che ánh nắng, tạo bóng tối cho cây liên tục trong khoảng 10-15 ngày để giảm nhiệt độ. Vừa che vừa theo dõi chặt chẽ tình trạng của nụ hoa.
Ngừng tưới nước hoàn toàn và ngừng xới xáo đất để làm chậm quá trình trao đổi chất. Điều này sẽ ức chế sự phát triển của nụ hoa.
Có thể khoanh vỏ lại một vòng nữa trên thân. Hoặc dùng mai xén bớt từ 10-20% rễ xung quanh gốc, xén rải rác đều.
Việc thúc và hãm chỉ nên thực hiện trong trường hợp thật sự cần thiết. Cả hai biện pháp này đều có thể ảnh hưởng đến phẩm chất và độ bền của hoa.
Phòng Trừ Sâu Bệnh và Tạo Dáng Thế Đào Nghệ Thuật
Để cây đào khỏe mạnh và có giá trị thẩm mỹ cao, không thể bỏ qua công tác phòng trừ sâu bệnh và tạo dáng thế. Đây là hai yếu tố song hành trong cách trồng lại đào sau tết.
Nhận Diện và Xử Lý Bệnh Thường Gặp
Cây đào rất dễ bị các loại sâu bệnh tấn công, đặc biệt là trong giai đoạn phục hồi sau Tết. Người trồng cần thường xuyên kiểm tra cây để phát hiện sớm.
Nhện đỏ là loài gây hại phổ biến, làm lá đào bị vàng và rụng. Cần luân phiên sử dụng các loại thuốc đặc trị như Regent 800WG hoặc Sokupi để kiểm soát.
Bệnh lở cổ rễ và đốm lá cũng là vấn đề thường gặp. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chuyên dụng như Anvil 10EC hoặc Penac P để phun phòng và trị bệnh kịp thời.
Rệp sáp gây hại bằng cách chích hút nhựa cây, làm cây suy yếu. Có thể dùng thuốc Supracide hoặc các biện phẩm sinh học để phòng trừ và diệt trừ rệp sáp.
Nên phun phòng định kỳ, đặc biệt là vào mùa xuân và hè khi cây sinh trưởng mạnh. Đảm bảo vệ sinh vườn sạch sẽ, loại bỏ cỏ dại và cành bệnh để giảm nguồn lây lan.
Nguyên Tắc Tạo Tán và Thế Nghệ Thuật
Tạo tán, tạo thế là công việc liên tục, đòi hỏi sự kiên nhẫn và con mắt thẩm mỹ. Công việc này bắt đầu từ khi cây đào phục hồi sau lần cắt tỉa “đau” đầu tiên.
Tiến hành uốn, buộc các cành non theo hình dáng mong muốn. Có thể sử dụng dây kẽm mềm hoặc dây dù để cố định cành vào khung đã định.
Cần kiểm tra và điều chỉnh thế uốn khoảng 5-7 ngày một lần. Tránh để dây buộc hằn sâu vào thân cành khi chúng lớn lên.
Kết hợp với việc cắt tỉa và bỏ đi những cành mọc sai hướng hoặc không phù hợp với thế đã định. Sự can thiệp thường xuyên giúp kiểm soát hình dáng cây tối đa.
Người trồng có thể áp dụng thêm kỹ thuật khắc vảy trên thân đào. Khắc vảy tạo ra những vết sẹo nhẹ, giả lập vẻ ngoài cổ thụ, phong trần cho cây đào.
Việc tạo thế và tạo tán nghệ thuật không chỉ tăng giá trị thẩm mỹ mà còn giúp tán cây thông thoáng. Tán thông thoáng giúp cây nhận đủ ánh sáng, giảm nguy cơ mắc bệnh nấm mốc.
Sự tỉ mỉ và tâm huyết trong quá trình tạo dáng sẽ tạo nên một tác phẩm nghệ thuật xanh, độc đáo cho mùa Tết năm sau.
Việc thực hiện cách trồng lại đào sau tết một cách bài bản và kiên trì là nền tảng để giữ gìn nét đẹp truyền thống của cây cảnh này. Bắt đầu từ khâu chuẩn bị đất trồng tơi xốp, kết hợp với kỹ thuật cắt sửa cành mạnh mẽ và chiến lược bón phân phục hồi hợp lý. Đừng quên các bước then chốt như hãm cây và tuốt lá đúng thời điểm để điều khiển hoa nở chính xác vào dịp Tết. Sự chăm sóc tỉ mỉ từ những ngày đầu năm sẽ đảm bảo cây đào của bạn phục hồi sức sống, tiếp tục sinh trưởng mạnh mẽ, và bung nở sắc xuân rực rỡ trong những mùa Tết tiếp theo.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 1 14, 2026 by Vũ Anh
