Cây khoai môn sáp đã và đang khẳng định vị thế là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội cho nông dân. Bài viết này trình bày cách trồng môn sáp chi tiết, từ chuẩn bị đất đai đến chăm sóc và thu hoạch. Việc nắm vững kỹ thuật canh tác sẽ giúp bà con đạt được năng suất tối đa, tương tự như các mô hình thành công tại Đồng bằng sông Cửu Long. Áp dụng quy trình chuẩn giúp kiểm soát sâu bệnh, đảm bảo chất lượng củ khoai môn đồng đều. Đây là bước quan trọng để thực hiện thành công việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng lợi nhuận khoai môn sáp cao và bền vững.
Bối Cảnh & Hiệu Quả Kinh Tế Từ Môn Sáp
Tiềm Năng Kinh Tế Cao Của Khoai Môn Sáp
Khoai môn sáp đang được xem là cây trồng chủ lực trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại nhiều địa phương. Điển hình là xã Đại An, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, nơi có hơn 100 hộ nông dân tham gia sản xuất. Mô hình này đã cho thấy lợi nhuận kinh tế rất ấn tượng.
Nông dân trồng khoai môn sáp có thể đạt thu nhập ròng từ 150 đến 200 triệu đồng trên mỗi hecta sau khi đã trừ đi mọi chi phí đầu tư. Năng suất và giá bán ổn định là yếu tố then chốt tạo nên thành công này.
Minh Chứng Lợi Nhuận Tại Trà Vinh
Giá khoai môn sáp thu hoạch trong các vụ gần đây dao động ở mức cao, từ 19.000 đến 22.000 đồng mỗi kilôgam. Mức giá này cao hơn đáng kể so với các vụ mùa trước đó.
Cây môn sáp rất phù hợp với các hộ nông dân có ít đất sản xuất. Đặc biệt, nó phát triển tốt trên những vùng đất trồng lúa gò cao hoặc đất ven triền giồng. Chi phí đầu tư ban đầu không quá lớn.
Chu kỳ sinh trưởng của cây môn sáp chỉ khoảng 5 tháng từ lúc trồng đến khi thu hoạch. Điều này cho phép bà con canh tác được hai vụ trong một năm.
Việc mở rộng diện tích trồng khoai môn sáp cũng tạo ra nguồn việc làm đáng kể cho lao động địa phương. Khoảng 20 lao động cần thiết để thu hoạch và xử lý củ cho mỗi 1.000 mét vuông. Tiền thuê lao động phổ thông cho công đoạn này là 150.000 – 170.000 đồng/người/ngày.
Giai Đoạn 1: Chuẩn Bị Canh Tác Chiến Lược
Lựa Chọn Đất Đai Và Thời Vụ Lý Tưởng
Khoai môn sáp là cây ưa ẩm, nhưng lại không chịu được tình trạng ngập úng kéo dài. Bộ rễ của cây môn sáp ăn nông, do đó đất trồng cần phải thật tơi xốp, giàu mùn.
Loại đất tốt nhất là đất ruộng màu, hoặc ruộng một vụ lúa cao ráo. Đất cần có khả năng thoát nước tốt, đặc biệt là vào những tháng mùa mưa.
Cây môn sáp có thể trồng quanh năm ở những khu vực chủ động được nguồn nước tưới. Tuy nhiên, vụ Đông Xuân là thời điểm thích hợp nhất, cho năng suất củ cao. Bà con có thể xuống giống vào khoảng từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau.
Tuyển Chọn Và Xử Lý Giống Chất Lượng Cao
Việc lựa chọn giống là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng củ khoai môn sáp sau này. Nên chọn củ giống là củ con cấp 1 hoặc cấp 2 từ cây mẹ khỏe mạnh.
Củ giống phải đảm bảo không bị thối hỏng hoặc nhiễm bệnh. Khối lượng củ giống lý tưởng là từ 20 đến 30 gram mỗi củ.
Trước khi trồng khoảng một tháng, bà con nên tiến hành giâm củ giống. Củ được giâm trong cát ẩm, đặt ở góc nhà hoặc nơi ít ánh sáng để kích thích nảy mầm sớm. Giống cây con nhân bằng phương pháp nuôi cấy mô cũng là lựa chọn tốt. Giống này có ưu điểm là sạch bệnh và không bị thoái hóa.
Kỹ Thuật Làm Đất Và Lên Luống Tiêu Chuẩn
Đất trồng khoai môn sáp cần được làm rất kỹ lưỡng để đảm bảo độ tơi xốp tối đa cho bộ rễ. Hãy cày sâu ít nhất 15 đến 20 cm, sau đó để đất ải trong khoảng 15 đến 20 ngày. Tiếp theo, bừa đất thật kỹ cho nhuyễn trước khi tiến hành lên luống.
Xử lý đất bằng vôi bột là bước bắt buộc để phòng trừ các loại sâu bệnh hại. Rải vôi bột trên mặt đất khoảng 20 đến 30 ngày trước khi trồng.
Luống trồng nên được thiết kế theo kiểu luống đôi rộng khoảng 1,2 đến 1,4 mét. Chiều cao luống dao động từ 50 đến 60 cm. Cần tạo rãnh thoát nước giữa hai luống rộng khoảng 40 cm. Khi lên luống ban đầu, không nên vun quá cao. Điều này nhằm để dành đất cho các đợt vun gốc sau này.
Giai Đoạn 2: Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Thiết Yếu
Mật Độ Trồng Và Khoảng Cách Tối Ưu
Mật độ trồng khoai môn sáp cần được căn cứ vào loại giống và điều kiện đất đai cụ thể. Giống có dạng khóm đứng, đẻ nhánh nhiều nên được trồng dày hơn. Đất tốt thì nên trồng thưa hơn so với đất xấu.
Thông thường, mật độ trung bình là khoảng 30.000 đến 32.000 cây trên mỗi hecta. Tiến hành trồng hai hàng trên mỗi luống. Cây cách cây từ 30 đến 40 cm, hàng cách hàng khoảng 60 cm.
Khi trồng, rạch hàng hoặc đào hốc nhỏ trên mặt luống. Đặt củ giống thẳng đứng vào hố và phủ một lớp đất nhỏ dày 3 đến 5 cm. Phủ một lớp rơm rạ hoặc cỏ khô mỏng trên mặt luống để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại mọc.
Quy Trình Bón Phân Theo Từng Giai Đoạn Sinh Trưởng
Việc bón phân đúng kỹ thuật và đủ lượng sẽ quyết định năng suất cuối cùng của cây môn sáp. Tổng lượng phân bón cho mỗi hecta bao gồm phân chuồng, vôi bột, Đạm, Lân và Kali.
Bón lót là lần bón phân đầu tiên, thực hiện trước khi trồng. Bón 100% lượng phân chuồng hoai mục, vôi bột và Super Lân theo định mức đã tính. Phân lân và vôi giúp cải tạo đất, kích thích bộ rễ phát triển.
Bón thúc được chia thành 2 đến 3 lần trong suốt chu kỳ sinh trưởng. Lần thúc thứ nhất diễn ra khi cây có khoảng 2 đến 3 lá. Bón một nửa lượng Đạm và một phần ba lượng Kali đã chuẩn bị.
Lần thúc thứ hai thực hiện sau trồng từ 50 đến 70 ngày, khi cây có 4-5 lá. Lúc này là giai đoạn cây bắt đầu hình thành và phát triển củ con. Bón hết lượng phân còn lại, đặc biệt là Kali và Lân.
Phân bón thúc cần kết hợp với các đợt làm cỏ và vun gốc cho cây môn. Sau khi làm sạch cỏ, rải phân xung quanh gốc, sau đó vun đất lấp phân và nâng cao gốc.
Kỹ Thuật Tưới Tiêu Và Vun Gốc Đúng Cách
Khoai môn là cây ưa ẩm, vì thế cần duy trì độ ẩm thích hợp sau khi trồng. Trong những ngày đầu, nên tưới nước đều đặn mỗi ngày một lần để củ nảy mầm và phát triển.
Khi cây đã lớn, bộ rễ đã phát triển mạnh, có thể chuyển sang phương pháp tưới rãnh. Cho nước vào rãnh giữa các luống, sau đó tháo cạn ngay. Tuyệt đối không để nước ngập úng trên mặt luống. Ngập úng có thể gây thối gốc và thối củ khoai môn.
Làm cỏ và vun gốc là công đoạn chăm sóc khoai môn sáp không thể thiếu. Cần làm sạch cỏ cho ruộng khoai trong khoảng 3 đợt chính.
Đợt làm cỏ đầu tiên khi cây mới có 2-3 lá. Lúc này bộ rễ còn yếu, chỉ nên dùng cuốc xới nhẹ bề mặt để diệt cỏ.
Đợt thứ hai kết hợp với lần bón thúc đầu tiên, khi cây có 4-5 lá. Dùng cuốc xới nhẹ quanh gốc, sau đó vun đất cao vào gốc cây.
Đợt thứ ba khoảng sau 5 tháng trồng, cần tỉa bớt nhánh. Mỗi khóm chỉ nên giữ lại từ một đến hai nhánh khỏe mạnh nhất. Vun gốc cao lần cuối để hỗ trợ củ phát triển tối đa.
Giai Đoạn 3: Quản Lý Sâu Bệnh Và Thu Hoạch Hiệu Quả
Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Thường Gặp
Khoai môn sáp thường bị tấn công bởi một số loại sâu bệnh hại chính. Sâu xanh thường ăn thủng lá, làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây. Nhện đỏ gây hại vào cuối mùa khô, làm lá héo rũ.
Các bệnh hại phổ biến do nấm gây ra bao gồm bệnh sương mai và bệnh thối củ. Bệnh thối mềm củ là bệnh nguy hiểm, làm củ thối rữa và có mùi hôi. Bệnh khảm lá phát triển mạnh trong mùa nắng nóng, làm lá đọt non bị xoắn lại, mất màu.
Để phòng bệnh, cần vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ. Sử dụng giống cây kháng bệnh hoặc ít nhiễm bệnh.
Khi bệnh phát sinh, bà con cần sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật đặc trị. Ví dụ, có thể dùng thuốc Brightin, Actimax, Secure để phòng trừ sâu bệnh. Với bệnh cháy lá, thối củ do nấm có thể dùng Eddy 72WP hoặc Norshield 86.2WG.
Thời Điểm Và Phương Pháp Thu Hoạch Tối Ưu
Thời điểm thu hoạch củ khoai môn sáp phụ thuộc vào giống và kỹ thuật canh tác. Với giống cho phép trồng hai vụ/năm như ở Trà Vinh, thời gian thu hoạch là khoảng 5 tháng sau khi trồng.
Dấu hiệu nhận biết thời điểm thu hoạch là khi khoảng 70 đến 80% lá khoai môn đã chuyển sang màu vàng. Củ khoai môn đạt chất lượng tốt nhất khi lớp vỏ ngoài nhiều lông, màu sắc đặc trưng.
Việc thu hoạch khoai môn cần nhiều lao động để đảm bảo củ không bị xây xát. Cần tiến hành nhẹ nhàng, sau đó xử lý sạch đất và rễ bám trên củ môn.
Mô Hình Liên Kết Sản Xuất Bền Vững (Trà Vinh)
Tối Ưu Hóa Năng Suất Nhờ Liên Kết
Mô hình cách trồng môn sáp hiệu quả không chỉ dừng lại ở kỹ thuật canh tác mà còn phải chú trọng đến khâu tiêu thụ. Việc liên kết sản xuất giúp nông dân nâng cao vị thế và giảm thiểu rủi ro.
Tại xã Đại An, chính quyền đã vận động thành lập 5 tổ hợp tác sản xuất khoai môn sáp. Các tổ hợp tác này bao gồm 69 thành viên tham gia.
Sự ra đời của các tổ hợp tác tạo điều kiện thuận lợi cho việc ký kết hợp đồng tiêu thụ. Sản phẩm khoai môn sáp được bao tiêu trực tiếp bởi các thương lái lớn, chủ yếu từ Thành phố Hồ Chí Minh.
Lợi Ích Từ Chính Sách Hỗ Trợ
Các tổ hợp tác còn được hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi của tỉnh Trà Vinh. Chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi là một trong những động lực giúp nông dân mở rộng sản xuất.
Mô hình này không chỉ giúp đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm mà còn nâng cao chất lượng. Các thành viên trong tổ hợp tác cùng chia sẻ kỹ thuật canh tác và kinh nghiệm chăm sóc khoai môn sáp. Điều này tạo nên sự đồng đều về chất lượng và sản lượng.
Trồng khoai môn sáp lãi từ 150 – 200 triệu đồng/ha. Ảnh: Hội Nuôi Trồng
Thực hiện thành công cách trồng môn sáp theo quy trình chuẩn từ khâu chuẩn bị đất, chọn giống, đến chăm sóc và quản lý dịch bệnh là chìa khóa để đạt lợi nhuận tối đa. Kết hợp kỹ thuật canh tác tiên tiến với mô hình liên kết sản xuất hiệu quả sẽ giúp cây môn sáp tiếp tục là lựa chọn bền vững, mang lại thu nhập ổn định cho bà con nông dân.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 12 22, 2025 by Vũ Anh
