Cây quất cảnh, với hình ảnh quả vàng trĩu cành, là biểu tượng không thể thiếu của ngày Tết Nguyên Đán tại Việt Nam. Để duy trì vẻ đẹp và sức sống cho cây sau mùa lễ hội, việc nắm vững cách trồng quất cảnh khoa học là vô cùng quan trọng. Kỹ thuật chăm sóc chuẩn xác không chỉ giúp cây tái sinh mà còn đảm bảo vụ quả bội thu vào năm sau, tiết kiệm chi phí mua cây mới. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện từ A đến Z, giúp bạn trở thành chuyên gia trong việc chăm sóc và tạo dáng cho cây quất. Các khía cạnh quan trọng như kỹ thuật bứng cây, chế độ dinh dưỡng hợp lý, kích thích ra hoa và phòng trừ sâu bệnh sẽ được trình bày chi tiết.
Chăm Sóc Quất Cảnh Trong Thời Gian Chưng Tết
Việc duy trì sức khỏe cây quất ngay trong những ngày Tết là bước đệm cho quá trình tái trồng sau này. Môi trường trong nhà, nơi thường có nhiệt độ ổn định và thiếu ánh sáng, có thể gây căng thẳng cho cây. Do đó, cần áp dụng các biện pháp chăm sóc tối thiểu nhưng hiệu quả.
Đảm Bảo Độ Ẩm Tối Ưu
Cần kiểm tra độ ẩm của đất trong chậu quất mỗi ngày. Sử dụng bình xịt nhỏ để phun sương nhẹ lên toàn bộ tán lá 1-2 lần mỗi ngày. Biện pháp này giúp giảm thiểu sự mất nước qua lá và giữ độ tươi tắn cho cây trong suốt những ngày Tết.
Đồng thời, tưới đủ ẩm nhẹ nhàng dưới gốc cây. Tránh tưới quá nhiều khiến đất bị úng nước hoặc lún xuống. Độ ẩm cân bằng giúp lá quất giữ được màu xanh tự nhiên và hạn chế tình trạng rụng lá hay quả.
Chăm sóc quất trong thời gian tết
Chuẩn Bị Tái Sinh Cây Quất Sau Tết
Kết thúc mùa Tết, đây là thời điểm quyết định để đưa cây quất trở lại chu kỳ sinh trưởng mới. Sự thành công của vụ quả năm sau phụ thuộc phần lớn vào các bước chuẩn bị ban đầu này.
Đánh Giá Tình Trạng Sức Khỏe Cây
Yếu tố hàng đầu để tái sử dụng cây quất chính là sức khỏe hiện tại của nó. Nếu cây quất có dáng đẹp, bộ lá sum suê, không bị hư hỏng hay nhiễm sâu bệnh nặng, khả năng phục hồi sẽ rất cao. Cần loại bỏ hết quả còn sót lại trên cành ngay khi kết thúc thời gian chưng Tết.
Nếu cây còn nhiều quả, việc ngắt bỏ sẽ giúp cây tập trung dinh dưỡng vào việc phục hồi rễ và ra lộc mới. Hành động này là bước khởi đầu quan trọng cho chu kỳ sinh trưởng tiếp theo.
Cắt Tỉa Giảm Thiểu Căng Thẳng
Ngắt bỏ khoảng một phần hai đến hai phần ba lượng lá trên cây. Việc này có mục đích hạn chế nhu cầu dinh dưỡng và lượng nước mà cây cần. Khi bộ rễ chưa kịp phát triển và bám chắc vào đất ở môi trường mới, việc giảm lá là cần thiết.
Nếu không giảm lá, cây có thể bị sốc, héo và chết do rễ không thể cung cấp đủ nước. Đây là kỹ thuật cơ bản giúp cây quất cảnh tập trung năng lượng vào quá trình ra rễ mới.
Kích Hoạt Bộ Rễ Mới
Trước khi tiến hành trồng lại khoảng 10 ngày, cần kích thích bộ rễ. Sử dụng sản phẩm siêu ra rễ chuyên dụng. Phun ướt đẫm toàn bộ tán lá và tưới ướt đẫm gốc cây bằng dung dịch này.
Sau 10 ngày xử lý, bộ rễ quất đã được “đánh thức” và các rễ non mới bắt đầu hình thành. Lúc này, có thể tiến hành bứng và trồng lại cây một cách an toàn và hiệu quả hơn.
Trước khi trồng lại 10 ngày dùng sản phẩm siêu ra rễ
Kỹ Thuật Trồng Quất Cảnh Chi Tiết
Đất trồng và phương pháp bứng cây là hai yếu tố then chốt đảm bảo cây quất sống sót và phát triển mạnh mẽ. Cần chuẩn bị môi trường và thực hiện các thao tác kỹ thuật một cách cẩn trọng.
Chuẩn Bị Đất và Vị Trí Trồng
Quất là loại cây ưa đất tơi xốp, giàu mùn, có khả năng thoát nước tốt. Đất vườn, đất pha cát, hoặc đất sét nhẹ là lựa chọn thích hợp. Độ pH lý tưởng cho sự phát triển của quất là từ 5 đến 6.
Hố trồng hoặc chậu cần được bón lót kỹ lưỡng. Sử dụng 1-2 kg phân vi sinh hoặc 3-5 kg phân chuồng hoai mục cho mỗi gốc. Đất trồng cần được đắp cao thành líp nếu trồng ngoài đất vườn. Thiết kế mương nước xung quanh để tránh ngập úng, đảm bảo cây không bị ngừng phát triển.
Quy Trình Đánh Bầu Đảo Quất (Đảo Quất)
Việc đảo quất, hay bứng bầu, thường được thực hiện vào trung tuần đến hạ tuần tháng 5 Dương lịch. Đây là thao tác kỹ thuật quan trọng nhất để điều chỉnh thời điểm ra hoa kết quả đúng dịp Tết. Trước khi đảo, cần tưới đủ ẩm cho cây.
Dùng đầm sắt hoặc gỗ đầm nhẹ xung quanh gốc, cách gốc 20-30 cm, để đất liên kết. Điều này hạn chế tối đa việc bầu đất bị nứt hoặc vỡ khi đào lên. Kích thước bầu to hay nhỏ tùy thuộc vào cây và đường kính chậu định trồng sau này.
Thao Tác Bứng Cây Chuyên Nghiệp
Đầu tiên, dùng cuốc hoặc xẻng moi đất xa gốc khoảng 60-100 cm, đào rãnh sâu 40 cm, rộng 20 cm. Sau đó, tỉa bỏ dần đất cho đến đường kính bầu đã định sẵn. Cần chặt bỏ các rễ quá to (đường kính lớn hơn 1 cm) không thể cuộn quanh bầu.
Các rễ nhỏ, mềm và dài được cuộn tròn quanh bầu đất. Dùng dây nilon hoặc vật liệu tương tự để buộc chặt bộ rễ lại qua gốc. Đảm bảo bầu đất được giữ nguyên vẹn và chắc chắn sau khi bứng.
Chế Độ Dinh Dưỡng và Chăm Sóc Định Kỳ
Sau khi tái trồng, cây quất cần một chế độ dinh dưỡng ổn định và quản lý sâu bệnh nghiêm ngặt để phục hồi và chuẩn bị cho vụ quả mới. Việc chăm sóc cần được thực hiện định kỳ và có hệ thống.
Bón Phân và Xới Xáo Đất
Khoảng 5-7 ngày sau khi trồng lại, người trồng cần xới xáo quanh gốc (cách gốc 30 cm) để đất tơi xốp, thoáng khí. Tiến hành tưới hoặc bón phân khoáng. Liều lượng khoảng 0,5-1 kg NPK (tỉ lệ 12:5:10) cách gốc 30 cm.
Việc bón thúc này giúp quất nhanh chóng phát triển cành lá mới. Có thể kết hợp bón thêm phân chuồng hoai mục hoặc nước phân hữu cơ. Điều này giúp cây phát triển bền vững và tăng cường sức đề kháng.
Sử Dụng Phân Hữu Cơ Vi Lượng
Để nâng cao chất lượng lá và quả, nên sử dụng các loại phân hữu cơ vi lượng thay cho phân chuồng truyền thống. Kết hợp với nước tăng trưởng sinh học để phun lướt qua tán lá. Nồng độ phun cần điều chỉnh theo độ tuổi của lá.
Phun định kỳ khoảng 15-20 ngày một lần. Lá quất sẽ dày hơn, xanh hơn, quả to và mập hơn. Màu sắc quả khi chín sẽ tươi đẹp và lâu rụng hơn, đồng thời cây cũng khỏe mạnh hơn.
Kỹ Thuật Tạo Tán, Tạo Thế Cho Cây
Tạo hình cho cây quất là một nghệ thuật, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiến thức về các kiểu dáng. Việc cắt tỉa và uốn nắn cần được duy trì thường xuyên để đạt được hình dáng mong muốn.
Cắt Tỉa và Uốn Cành
Có thể tạo thế mới hoặc duy trì thế sẵn có đã tạo từ năm trước. Người tạo tán cần tìm hiểu kỹ về hình dạng cơ bản của từng loại thế (dáng trực, dáng huyền,…) để thực hiện thành công. Dùng dao, kéo sắc bén chuyên dùng và chỉ tiến hành công việc vào những ngày nắng ráo.
Việc tạo thế cần thực hiện định kỳ 7-10 ngày một lần để điều chỉnh kịp thời sự phát triển của cành nhánh. Cắt tỉa cành cũng giúp cây đón được nhiều ánh sáng hơn. Ánh sáng đầy đủ giúp tập trung chất dinh dưỡng, kích thích lộc non và hoa nở.
Tạo tán, tạo thế: Có thể tạo thế mới hay duy trì thế sẵn có đã tạo từ năm trước
Lịch Trình Tạo Quả và Lộc Cho Dịp Tết
Để quất ra quả và chín đúng vào dịp Tết Nguyên Đán, cần phải căn chỉnh thời điểm đảo quất và chăm sóc rất chính xác. Có hai phương pháp chính để tạo ra các loại quả mong muốn.
Phương Pháp Tạo Quả Chín Đồng Loạt
Sau khi đã đánh bầu, đặt cây vào nơi râm mát. Tránh mưa to làm rã bầu đất. Giữ cây trong khoảng 10-20 ngày, cho đến khi 80-90% số lá trên tán héo và rụng gần hết. Đây là dấu hiệu cây đang bị “sốc” và sẵn sàng cho chu kỳ mới.
Sau đó, đem cây trồng lại và chăm sóc theo chế độ bình thường. Cây sẽ ra hoa và kết quả đồng loạt vào tháng 7-8 Dương lịch. Quả sẽ chín rộ đúng vào tháng 1-2, tức là dịp Tết Nguyên Đán, mang lại vẻ đẹp trọn vẹn.
Phương Pháp Tạo Quả Xanh, Quả Chín và Lộc Non
Để cây có sự kết hợp hài hòa của quả chín, quả xanh, hoa và lộc non (tứ quý), quá trình xử lý cần tinh vi hơn. Sau khi đánh bầu và đảo quất, để cây trong bóng mát chỉ 7-10 ngày. Mục đích là để tán cây héo và rụng bớt khoảng một nửa số lá.
Khi cây đã kết quả ở lứa hoa đầu và lứa hoa thứ hai (tháng 6-8), cần vặt bỏ bớt khoảng một nửa lượng quả. Cắt ngắn ngọn non và vặt một nửa số lá bánh tẻ. Bón thúc bằng phân đạm + kali hoặc nước tăng trưởng sinh học. Kỹ thuật này kích thích cây tiếp tục ra hoa, kết quả và phát lộc, đảm bảo cây có đủ “tứ quý” vào cuối năm.
Tạo quả, lộc cho cuối năm
Phòng Trừ Sâu Bệnh Tổng Hợp
Quất cảnh dễ bị nấm bệnh và sâu rệp tấn công, đặc biệt trong điều kiện thời tiết ẩm ướt. Việc quan sát và xử lý kịp thời là chìa khóa để bảo vệ cây suốt cả năm.
Nhận Diện và Xử Lý Sâu Bệnh
Cần quan sát kỹ toàn bộ cây, bao gồm thân, lá và rễ, mỗi khi tưới nước. Các loại sâu rệp như rệp sáp, rệp vảy, và các bệnh nấm gây hại thường xuất hiện theo mùa. Phát hiện sớm giúp áp dụng biện pháp xử lý đơn giản và hiệu quả.
Nếu muốn sử dụng quả quất cho mục đích ăn uống hoặc làm thuốc (như dùng lá nấu nước tắm), không nên phun thuốc trừ sâu hóa học. Thay vào đó, dùng dụng cụ làm vườn để bắt sâu bọ bằng tay. Với nhiễm nấm, có thể dùng nước vôi hoặc nước muối pha loãng để rửa lá hoặc bón cho gốc cây.
Giải Pháp Hóa Học và Sinh Học
Trong trường hợp nhiễm bệnh nặng, có thể sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học an toàn. Các loại thuốc này vẫn đảm bảo phòng trừ sâu bệnh mà không gây hại đáng kể cho môi trường và sức khỏe. Luôn tuân thủ liều lượng và thời gian cách ly theo hướng dẫn của nhà sản xuất khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.
Quá trình chăm sóc cần theo dõi sát sao chu kỳ phát triển của sâu bệnh theo mùa. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng cũng là cách tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho cây.
Để có một cây quất cảnh đẹp và trĩu quả vào dịp Tết năm sau, việc áp dụng đúng cách trồng quất cảnh và chăm sóc toàn diện là điều kiện tiên quyết. Từ kỹ thuật bứng cây, cân đối chế độ dinh dưỡng, đến việc tạo tán và căn chỉnh thời điểm ra quả, mỗi bước đều cần sự tỉ mỉ và kiến thức chuyên môn. Chăm sóc quất cảnh không chỉ là công việc làm vườn mà còn là một nghệ thuật.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 1 4, 2026 by Vũ Anh
