Nắm vững cách trồng đào không chỉ là một kỹ năng làm vườn mà còn là nghệ thuật. Để sở hữu những chậu đào rực rỡ đúng dịp Tết, quá trình chăm sóc đòi hỏi sự tỉ mỉ từ khâu chuẩn bị đất trồng đến kỹ thuật điều khiển ra hoa. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chuyên sâu, giúp người trồng dễ dàng kiểm soát sự sinh trưởng và thực hiện thao tác cắt sửa cành cùng kỹ thuật tuốt lá đúng thời điểm để đạt chất lượng hoa tốt nhất.
Chuẩn Bị Đất Và Giá Thể Trồng Đào Tiêu Chuẩn
Cây đào là loại cây kị úng, không chịu được nước. Vì vậy, việc chọn đất cao ráo và có khả năng thoát nước tốt là tối quan trọng. Đất phải được làm thật tơi xốp, không bị nén chặt. Người trồng nên tiến hành lên luống cao.
Chiều cao luống nên đạt khoảng 25-30cm. Bề rộng luống khoảng 70cm là hợp lý để chăm sóc. Đồng thời, cần tạo rãnh thoát nước sâu và rõ ràng. Việc này nhằm tránh tối đa tình trạng ngập úng gây thối rễ, hư hại cây. Đất trồng cây lý tưởng nên là hỗn hợp đa chất. Nó bao gồm đất thịt nhẹ, trấu hun, xơ dừa đã xử lý và phân chuồng hoai mục. Các thành phần này trộn theo tỷ lệ cân đối. Hỗn hợp này đảm bảo độ thoáng khí, tơi xốp và dinh dưỡng ổn định lâu dài.
Trước khi trồng, nên xử lý đất bằng chế phẩm kích thích ra rễ. Các sản phẩm như siêu ra rễ hoặc phân hữu cơ sinh học nên được hòa tan. Liều lượng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau đó, tưới ẩm bầu đất 10-15 ngày trước khi trồng. Việc này giúp thúc đẩy bộ rễ mới phát triển mạnh. Cây sẽ có khả năng sống sót và thích nghi cao hơn nhiều. Khi chuyển đào từ chậu cũ sang đất trồng, người trồng có thể giữ nguyên bầu đất cũ. Tuy nhiên, việc thay hỗn hợp đất mới là cần thiết. Tỷ lệ đề nghị là 3-4 phần đất thịt trộn với 1 phần phân hữu cơ đã qua xử lý. Hỗn hợp dinh dưỡng này tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển vượt trội của cây trong năm đầu.
Quy Trình Cắt Tỉa Và Tạo Hình Tán Đào
Kỹ thuật cắt sửa cành quyết định hình dáng và số lượng hoa năm sau. Lần cắt đầu tiên ngay sau khi trồng phải thực hiện thật mạnh tay. Đây được gọi là kỹ thuật cắt đau. Mục đích là để kích thích cây ra nhiều cành ngang mới. Những cành này sẽ là nơi ra hoa chính trong năm tới. Nếu người trồng không cắt đau, cây chỉ tập trung nuôi cành chính. Hoa sẽ nở lưa thưa ở đầu cành già, làm giảm giá trị của chậu đào Tết.
Sau lần cắt đầu tiên, người trồng cần cắt tỉa nhẹ nhàng hàng tháng. Quá trình này duy trì liên tục cho đến khoảng tháng 6 âm lịch thì dừng hẳn. Việc cắt tỉa cành cần được kết hợp chặt chẽ với tạo hình. Đây là yếu tố quan trọng để định hình tán cây theo các dáng nghệ thuật. Có thể là dáng thông truyền thống hoặc dáng long uốn lượn. Việc tạo hình, tạo thế được thực hiện liên tục. Chu kỳ khoảng 5-7 ngày một lần. Người trồng uốn, buộc cành non vào khung cố định. Đồng thời, phải cắt tỉa bỏ những cành vượt, cành tăm, cành ngoại ý. Kỹ thuật này đòi hỏi sự kiên nhẫn và con mắt thẩm mỹ cao.
Chế Độ Bón Phân Dinh Dưỡng Cho Cây Đào
Cây đào cần được bón lót kỹ lưỡng trước khi trồng. Lượng bón khoảng 3-5kg phân hữu cơ cho mỗi cây. Lượng này cần được điều chỉnh linh hoạt. Nó phụ thuộc vào kích thước và độ lớn của chậu hoặc bầu cây. Phân hữu cơ giúp cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng từ từ. Đây là nguồn thức ăn lâu dài quan trọng cho cây. Thời gian bón phân kéo dài từ 20 ngày sau trồng đến tháng 9 hàng năm.
Trong giai đoạn sinh trưởng, bón thúc bằng NPK là cần thiết. Mỗi cây có thể bón 0.5 đến 1kg Bón phân NPK hỗn hợp tùy theo cây lớn nhỏ. Nên trộn thêm các loại siêu phân bón vi lượng theo hướng dẫn. Việc bón phân nên thực hiện cách gốc 30-50cm. Vị trí bón phải nằm theo hình chiếu của tán cây. Sau khi bón, cần tưới đủ nước giữ ẩm liên tục. Điều này giúp đào hòa tan và hấp thụ dinh dưỡng tối đa. Sự hấp thụ tốt sẽ đảm bảo cây sinh trưởng khỏe mạnh.
Kỹ Thuật Điều Khiển Thời Gian Ra Hoa Đào Tết
Cây đào thuộc loại rụng lá hàng năm vào mùa đông. Sau khi lá rụng, nụ hoa sẽ phát triển nhanh chóng. Nếu để cây sinh trưởng tự nhiên, hoa đào thường nở muộn. Hoa sẽ nở vào cuối tháng Giêng hoặc tháng Hai năm sau. Để có hoa đẹp rực rỡ đúng dịp Tết, ta phải áp dụng kỹ thuật hãm cây và tuốt lá. Đây là hai kỹ thuật chủ chốt trong việc điều khiển chu kỳ sinh sản của cây đào.
Hãm Cây: Chuyển Giai Đoạn Sinh Trưởng Và Tích Lũy Dinh Dưỡng
Hãm cây là kỹ thuật làm tổn thương nhẹ. Mục đích là để ngăn chặn dòng nhựa đi xuống rễ. Việc này làm ngưng sự sinh trưởng của thân lá tạm thời. Cây sẽ chuyển sang giai đoạn tích lũy carbohydrate. Quá trình này giúp tạo mầm hoa mạnh mẽ. Người trồng dùng dao sắc khứa một vòng quanh thân chính. Vết khứa phải đứt vỏ qua tầng libe, vào tận gỗ. Vùng khứa nằm ở khu vực gần cổ rễ.
Sau khoảng một tuần thực hiện, lá đào sẽ bắt đầu thay đổi. Lá hơi rũ xuống và chuyển màu từ xanh đậm sang xanh nhạt. Đó là dấu hiệu Hãm hoa đào đã thành công. Nó báo hiệu cây đã chuyển hóa dinh dưỡng. Nếu lá chưa đổi màu, cần hãm lại lần hai. Vết khứa mới phải nằm ở phía trên vết cũ. Thời gian hãm bắt đầu từ giữa đến cuối tháng 8 âm lịch. Luôn ưu tiên hãm những cây khỏe mạnh, có toàn bộ lá xanh tốt trước. Cây yếu, hoặc đã có một phần lá vàng, nên hãm chậm hơn. Đặc biệt, người trồng không nên hãm những cây đã quá già.
Tuốt Lá: Kích Thích Nụ Hoa Phát Triển Đồng Loạt
Tuốt lá là thao tác cuối cùng để kích thích hoa nở đồng loạt. Thời gian tuốt lá là yếu tố then chốt quyết định ngày nở hoa. Nó phụ thuộc vào giống đào, tình trạng cây, và dự đoán thời tiết. Đào bích phổ biến thường tuốt từ mùng 5 đến 20/11 âm lịch. Đào bạch quý hiếm thì tuốt sớm hơn, từ mùng 1 đến 15/10 âm lịch. Cây già hoặc cây yếu nên lùi thời gian tuốt lá chậm hơn so với cây to khỏe.
Kích thích ra hoa bằng cách tuốt lá phải được thực hiện tỉ mỉ. Cần thao tác cẩn thận để bảo vệ mắt hoa. Mầm hoa nằm ngay ở cuối nách lá. Người trồng nên ngắt từng lá một bằng tay. Tuyệt đối không được nắm tuốt thẳng một loạt từ đọt xuống. Thao tác sai sẽ làm tổn thương toàn bộ mầm hoa. Điều này khiến cây không thể nở hoa đúng dịp.
Thúc Và Hãm Khẩn Cấp: Điều Chỉnh Cụ Thể
Dù đã có biện pháp chăm sóc và điều khiển, hoa vẫn có thể nở lệch Tết. Nhiệt độ là yếu tố then chốt quyết định thời gian nở. Rét đậm làm hoa chậm nở, còn thời tiết ấm sẽ làm hoa nở sớm hơn. Do đó, cần có biện pháp thúc hoặc hãm khẩn cấp.
Thúc hoa nở sớm: Áp dụng vào đầu tháng 12 âm lịch. Đây là lúc nếu thấy các nụ hoa chưa nhú rõ ràng, báo hiệu hoa sẽ nở muộn. Cần thúc bằng cách tưới phân đạm. Có thể là Sunfat nitrat hay ure. Xới đất quanh gốc sâu 5cm và tưới bổ sung phân Bắc, nước tiểu đã ủ hoai. Một biện pháp cấp tốc là tưới nước nóng. Nước nóng khoảng 35-40 độ C sẽ giúp tăng nhiệt độ đất. Việc này kích thích quá trình trao đổi chất và thúc đẩy nụ hoa nở.
Hãm hoa nở muộn: Áp dụng vào hạ tuần tháng 11 âm lịch. Đây là khi thấy nụ hoa nhú quá to, báo hiệu hoa sẽ nở sớm. Cần áp dụng các biện pháp làm giảm nhiệt độ. Một biện pháp hiệu quả là che ánh nắng. Tạo bóng tối cho cây cả ngày trong khoảng 10 đến 15 ngày. Vừa che vừa theo dõi sát sao tình hình thời tiết và cây. Đồng thời, ngưng hoàn toàn việc tưới và xới xáo đất. Có thể khứa lại thân một vòng đứt vỏ. Hoặc dùng mai xén bớt 10-20% rễ chùm. Việc xén rễ phải rải rác đều xung quanh gốc. Cần xén lượng vừa phải như khi chuẩn bị đánh bầu. Cả hai biện pháp thúc và hãm khẩn cấp đều có rủi ro. Chúng có thể ảnh hưởng đến phẩm chất và tuổi thọ của hoa. Do đó, chỉ nên thực hiện khi thật sự cần thiết.
Biện Pháp Phòng Trừ Sâu Bệnh Thường Gặp Trên Cây Đào
Việc phòng trừ sâu bệnh là một phần quan trọng của chăm sóc đào. Nếu cây đào bị nhện đỏ tấn công, lá sẽ nhanh chóng vàng úa và rụng. Cần luân phiên sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật chuyên dụng. Các hoạt chất như Regent 800WG hay Sokupi có thể được cân nhắc. Việc luân phiên giúp tránh hiện tượng kháng thuốc.
Khi cây có dấu hiệu lở cổ rễ hoặc đốm lá do nấm. Cần dùng thuốc đặc trị như Anvil 10EC hoặc Penac P. Các bệnh này thường phát sinh trong điều kiện độ ẩm cao. Rệp sáp cũng là loại sâu hại thường gặp. Chúng bám vào chồi non và hút nhựa, gây hại nghiêm trọng. Người trồng có thể sử dụng Supracide hoặc các loại thuốc trừ rệp sáp khác để phòng trừ. Việc kiểm tra cây định kỳ hàng tuần là bắt buộc.
Nghệ Thuật Tạo Thế Cây Đào Cổ Thụ
Việc tạo tán, tạo thế là một nghệ thuật trong trồng đào. Nó cần được tiến hành liên tục và cẩn thận. Chu kỳ thực hiện khoảng 5-7 ngày một lần. Người trồng phải kết hợp uốn nắn, buộc cành non lại với nhau. Cành được cố định theo khung hoặc các thế cây đã định trước.
Đồng thời, cần cắt tỉa bỏ những cành vượt, cành tăm, cành ngoại ý. Quá trình này giúp tập trung dinh dưỡng vào cành chính. Một kỹ thuật nâng cao là khắc vảy trên thân đào. Kỹ thuật này sử dụng dao rạch nhẹ lớp vỏ. Nó tạo ra các vết nứt giả, mô phỏng vẻ cổ kính. Điều này mang lại giá trị thẩm mỹ cao cho chậu đào cổ thụ Tết.
Việc nắm vững cách trồng đào chuyên sâu từ khâu chuẩn bị đất, cắt tỉa cành, bón phân đến kỹ thuật hãm và tuốt lá sẽ quyết định thành công của mùa Tết. Thực hành đúng quy trình sẽ giúp cây đào phát triển khỏe mạnh, cho hoa đúng độ và rực rỡ, mang đến vẻ đẹp truyền thống cho gia đình bạn.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 12 25, 2025 by Vũ Anh
