Cách trồng đậu rồng là một hành trình làm vườn thú vị. Cây đậu rồng (hay còn gọi là đậu khế) không chỉ dễ trồng mà còn là nguồn cung cấp rau sạch giàu dinh dưỡng tại nhà. Việc nắm vững kỹ thuật canh tác sẽ đảm bảo cây sinh trưởng mạnh mẽ, cho năng suất cao và chất lượng quả vượt trội. Để bắt đầu, người làm vườn cần hiểu rõ về đặc tính sinh học của đậu rồng và các yêu cầu cơ bản về môi trường.
Đậu rồng là một loại cây thân leo nhiệt đới có khả năng thích nghi tốt với khí hậu Việt Nam. Nó nổi tiếng bởi toàn bộ các bộ phận đều có thể ăn được, từ quả non, lá, hoa cho đến củ và hạt. Nền tảng thành công nằm ở khâu chuẩn bị đất, chọn giống và quy trình làm giàn khoa học. Việc áp dụng đúng kỹ thuật sẽ mang lại kinh nghiệm thực tiễn quý báu.
Đặc Tính Sinh Học Và Giá Trị Dinh Dưỡng Của Đậu Rồng
Đậu rồng (Psophocarpus tetragonolobus) là thành viên nổi bật trong họ Đậu (Fabaceae). Cây có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới châu Phi và châu Á. Việc hiểu rõ đặc điểm sinh học là bước đầu tiên trong cách trồng đậu rồng hiệu quả.
Phân Loại Và Nhận Dạng Cây Đậu Rồng
Cây đậu rồng là một loại cây thân thảo dạng dây leo lâu năm. Thân cây mềm, có khả năng leo bám rất mạnh mẽ. Chiều dài thân thường đạt từ 2 đến 3 mét. Nếu điều kiện chăm sóc tối ưu, chúng có thể vươn dài đến 5 mét.
Thân cây có nhiều tua cuốn giúp cây bám vào giàn hoặc các vật thể xung quanh. Đây là lý do làm giàn kiên cố là bước bắt buộc.
Hệ rễ của đậu rồng có khả năng phình to thành củ dưới đất. Củ này giàu dinh dưỡng, đặc biệt là protein. Củ đậu rồng có thể được thu hoạch sau 4 đến 8 tháng trồng.
Lá cây có màu xanh lục đậm, hình tam giác hoặc hình trứng. Lá là bộ phận quang hợp chính và cần được tỉa bớt khi quá rậm.
Hoa đậu rồng thường mọc thành từng chùm từ nách lá. Mỗi chùm mang 3 đến 6 bông hoa. Màu sắc hoa đa dạng, thường là trắng, tím nhạt hoặc xanh nhạt.
Quả đậu rồng là đặc điểm nhận dạng nổi bật nhất của cây. Quả dài trung bình 15 đến 20 cm. Bốn góc quả có bốn cánh mỏng, lượn sóng và có răng cưa, giống hình chiếc khế.
Khi còn non, quả có màu xanh lục nhạt. Khi chín, quả chuyển dần sang màu tím sẫm hoặc đen. Mỗi quả chứa khoảng 15 đến 20 hạt.
Hạt đậu rồng có hình gần tròn, màu sắc thay đổi tùy thuộc vào giống. Hạt có thể dùng làm giống hoặc chế biến thực phẩm.
Giá Trị Dinh Dưỡng Vượt Trội
Đậu rồng được mệnh danh là “cây đậu hoàn chỉnh” do giá trị dinh dưỡng cao. Nó được xem là một loại siêu thực phẩm.
Tất cả các bộ phận của cây đều có thể được sử dụng. Quả non là phần phổ biến nhất trong ẩm thực.
Quả đậu rồng tươi chứa hàm lượng protein đáng kể. Chúng cung cấp các vitamin quan trọng như A, C, và vitamin nhóm B. Hàm lượng chất xơ trong quả cũng rất cao.
Lá non và hoa đậu rồng có thể dùng để chế biến món salad hoặc luộc. Chúng chứa nhiều vitamin và chất chống oxy hóa.
Củ đậu rồng có hàm lượng protein và carbohydrate cao. Thành phần dinh dưỡng của củ tương đương với khoai tây.
Hạt đậu rồng có giá trị dinh dưỡng tương đương đậu nành. Chúng chứa tới 30-39% protein và 18% dầu.
Đậu rồng còn giúp cải tạo đất nhờ khả năng cố định đạm từ không khí. Đây là một lợi ích sinh thái quan trọng của cây họ đậu.
Yêu Cầu Môi Trường Và Điều Kiện Canh Tác Lý Tưởng
Để thực hiện cách trồng đậu rồng thành công, việc nắm bắt điều kiện sinh trưởng là tối quan trọng. Đậu rồng là cây nhiệt đới nên có những yêu cầu cụ thể về đất, nước, nhiệt độ và ánh sáng.
Yêu Cầu Về Đất Trồng
Đất là nền tảng quyết định sự phát triển của hệ rễ. Đậu rồng phát triển tốt nhất trên loại đất tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt. Các loại đất như đất phù sa, đất thịt nhẹ, hoặc đất pha cát là lý tưởng.
Đất phải có độ pH nằm trong khoảng 4.3 đến 7.5. Đất quá chua hoặc quá kiềm đều gây cản trở nghiêm trọng cho cây.
Trước khi trồng, đất cần được làm kỹ và cày bừa sâu. Việc xới tơi đất giúp hệ rễ nông của đậu rồng dễ dàng lan rộng.
Đất trồng trong chậu hoặc thùng xốp cần có chiều sâu tối thiểu 30–40 cm. Việc này đảm bảo đủ không gian cho rễ và củ phát triển.
Có thể sử dụng hỗn hợp đất sạch trộn với trấu hun và phân hữu cơ hoai mục. Tỷ lệ tối ưu thường là 70% đất, 20% chất hữu cơ và 10% chất tạo độ tơi xốp.
Nhu Cầu Về Ánh Sáng Và Nhiệt Độ
Đậu rồng là loại cây ưa nắng hoàn toàn. Cây cần ít nhất 6–8 giờ ánh sáng mặt trời trực tiếp mỗi ngày. Ánh sáng đầy đủ là điều kiện tiên quyết để kích thích ra hoa và đậu quả.
Nếu trồng trong môi trường thiếu sáng, cây sẽ khó ra hoa. Việc này dẫn đến năng suất quả rất thấp.
Nhiệt độ lý tưởng cho đậu rồng sinh trưởng là từ 20°C đến 30°C. Cây có thể chịu được nắng nóng cao.
Tuy nhiên, đậu rồng rất kém chịu sương giá và lạnh. Việc trồng cây ở các vùng khí hậu lạnh không được khuyến khích.
Đặc biệt, nhiệt độ thấp dưới 15°C sẽ làm chậm quá trình ra hoa. Nó có thể khiến cây ngừng sinh trưởng.
Quản Lý Độ Ẩm Và Tưới Nước
Đậu rồng ưa độ ẩm vừa phải. Nó là cây không chịu được úng nước.
Đất trồng luôn phải đảm bảo khả năng thoát nước tuyệt đối. Điều này đặc biệt quan trọng trong mùa mưa.
Tưới nước cần được thực hiện đều đặn và có kiểm soát. Cần duy trì độ ẩm ổn định cho đất.
Trong giai đoạn cây con, tưới 2 lần mỗi ngày với lượng nước vừa phải. Giai đoạn ra hoa và kết trái cần tăng lượng nước tưới.
Tưới nước cần tránh tưới trực tiếp vào hoa và quả. Việc này có thể gây rụng hoa hoặc thối trái non.
Hướng Dẫn Kỹ Thuật Trồng Đậu Rồng Chi Tiết Tại Nhà
Cách trồng đậu rồng tại nhà bằng hạt giống là phương pháp đơn giản và hiệu quả nhất. Quy trình này bao gồm các bước chuẩn bị, gieo hạt, chăm sóc ban đầu và làm giàn.
Bước 1: Chuẩn Bị Giống Và Xử Lý Hạt
Việc chọn giống chất lượng quyết định 50% thành công. Có thể tự thu thập hạt từ quả già hoặc mua hạt giống đã xử lý sẵn.
Khi chọn hạt, nên ưu tiên những hạt to tròn, vỏ bóng và có màu nâu sáng. Tránh sử dụng hạt lép, móp méo hoặc có dấu hiệu sâu bệnh.
Trước khi gieo, hạt cần được ngâm và ủ để tăng tỷ lệ nảy mầm. Đây là kỹ thuật xử lý hạt bắt buộc.
Ngâm hạt trong nước ấm (khoảng 40°C) từ 4 đến 6 tiếng. Việc này giúp vỏ hạt mềm ra, dễ hút nước hơn.
Sau khi ngâm, ủ hạt trong khăn ẩm hoặc giấy ăn ẩm. Thời gian ủ khoảng 10 đến 12 giờ.
Gieo hạt khi hạt đã nứt nanh (nứt vỏ). Hạt nứt nanh chứng tỏ phôi đã sẵn sàng phát triển.
Bước 2: Gieo Hạt Và Ươm Cây Con
Chuẩn bị đất gieo hạt trong chậu ươm hoặc khay. Đất cần là đất sạch, tơi xốp và thoát nước tốt.
Gieo hạt sâu khoảng 1 cm. Lấp đất nhẹ nhàng và tưới nước giữ ẩm.
Đặt chậu ươm ở nơi có ánh sáng nhẹ. Giữ ẩm đều đặn cho đất.
Sau khoảng 4 đến 5 ngày, hạt sẽ bắt đầu nảy mầm và nhô lên khỏi mặt đất. Đây là dấu hiệu của sự sống.
Khi cây con đạt 7 đến 10 ngày tuổi, cần tiến hành tỉa thưa. Chỉ giữ lại 1 đến 2 cây khỏe mạnh nhất trong mỗi chậu.
Loại bỏ những cây còi cọc hoặc yếu ớt. Việc này giúp tập trung dinh dưỡng cho những cây chính.
Bước 3: Trồng Cây Và Làm Giàn Leo
Khi cây con đạt chiều cao 20 đến 25 cm, chúng cần được chuyển ra đất trồng chính thức. Đồng thời, đây là lúc bắt đầu dựng giàn leo.
Khoảng cách trồng giữa các cây nên từ 60 đến 80 cm. Khoảng cách này đảm bảo đủ không gian cho cây phát triển.
Trước khi trồng, nên bón lót phân chuồng hoai mục hoặc phân hữu cơ vi sinh. Việc này cung cấp dinh dưỡng ban đầu.
Sau khi trồng, tưới nước ngay lập tức để cây mau bén rễ. Duy trì tưới 2 lần mỗi ngày (sáng và chiều) trong tuần đầu tiên.
Việc làm giàn phải được tiến hành đồng thời với việc trồng cây. Giàn leo là yếu tố sống còn cho đậu rồng.
Có thể tận dụng hàng rào, tường nhà hoặc làm giàn bằng tre. Giàn chữ A và giàn thẳng đứng là hai kiểu phổ biến nhất.
Giàn phải cao tối thiểu 2 mét. Nó cần đủ chắc chắn để chịu được trọng lượng của thân, lá và quả.
Khi cây bắt đầu leo, cần dẫn nhẹ ngọn cây vào giàn. Có thể dùng dây mềm để cố định hướng leo ban đầu.
Bước 4: Kỹ Thuật Cắt Tỉa Và Bón Thúc
Việc cắt tỉa và bón thúc là hai yếu tố quyết định năng suất. Chúng cần được thực hiện đúng thời điểm.
Tỉa cành tạo tán được thực hiện khi giàn đậu rồng đã phủ kín. Thường là sau khoảng 50 ngày trồng.
Nên tỉa bỏ bớt các cành lá rậm rạp. Việc này giúp cây thông thoáng và nhận đủ ánh sáng mặt trời.
Cây thông thoáng sẽ giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nấm. Nó cũng tăng khả năng đơm hoa và kết trái.
Một kỹ thuật quan trọng là ngắt đọt. Khi cây đạt chiều cao 1 đến 1.2 mét, nên ngắt đọt sinh trưởng.
Ngắt đọt kích thích cây ra nhiều nhánh bên. Số lượng nhánh bên tăng lên sẽ trực tiếp làm tăng số lượng hoa và quả.
Bón thúc lần 1 sau 5–7 ngày trồng, khi cây bắt đầu leo giàn. Sử dụng phân hữu cơ như phân trùn quế hòa nước.
Tưới phân trùn quế quanh gốc và phun nhẹ lên lá. Việc này giúp cây hấp thu dinh dưỡng dễ dàng.
Cứ sau 15 ngày, tiến hành bón thúc một lần. Duy trì bón thúc cho đến khi cây bắt đầu ra hoa và kết trái.
Trong giai đoạn ra hoa, chuyển sang loại phân bón giàu Kali và Lân. Các chất này hỗ trợ quá trình hình thành hoa và quả.
Quản Lý Dinh Dưỡng Và Lịch Trình Bón Phân Hiệu Quả
Quản lý dinh dưỡng cho đậu rồng phải tuân theo chu kỳ phát triển của cây. Lịch trình bón phân cần cân đối các nguyên tố Đạm (N), Lân (P) và Kali (K).
Lịch Trình Bón Phân Cơ Bản
Bón lót (Trước khi trồng): Trộn đều phân chuồng hoai mục (phân bò, phân gà) hoặc phân hữu cơ vi sinh. Kết hợp bón thêm Lân (ví dụ: supe lân) để thúc đẩy sự phát triển của hệ rễ.
Bón thúc lần 1 (Cây ra lá 2–3, khoảng 10-15 ngày sau trồng): Sử dụng NPK cân đối, ví dụ NPK 20-20-15. Pha loãng theo tỷ lệ khuyến nghị của nhà sản xuất. Tưới quanh gốc để cung cấp năng lượng cho cây con.
Bón thúc lần 2 (Sau 15–20 ngày kể từ lần 1): Tiếp tục bón NPK 20-20-15. Việc này duy trì tốc độ sinh trưởng của thân lá.
Bón thúc giai đoạn leo giàn (Cây leo được 15 ngày): Chuyển sang NPK có tỷ lệ Kali cao hơn, ví dụ NPK 15-5-20. Lân thấp hơn giúp cây tập trung vào phát triển thân lá vững chắc.
Bón thúc giai đoạn ra hoa và đậu quả: Tăng cường phân bón giàu Kali và Canxi. Kali giúp tăng khả năng đậu quả và nâng cao chất lượng quả. Canxi giúp hoa và quả non không bị rụng.
Bón bổ sung vi lượng: Đậu rồng cũng cần các vi lượng như magie, bo, và kẽm. Có thể phun các chế phẩm vi lượng qua lá định kỳ. Việc này giúp cây tránh khỏi các bệnh sinh lý do thiếu chất.
Kỹ Thuật Tưới Phân Và Độ Ẩm
Tưới phân nên được thực hiện vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát. Tránh tưới vào giữa trưa nắng gắt.
Đảm bảo đất luôn ẩm nhưng không được úng nước. Độ ẩm quá cao dễ gây thối rễ và bệnh nấm.
Trong mùa khô, nên dùng vật liệu che phủ (mulch) cho gốc cây. Rơm rạ hoặc cỏ khô giúp giữ ẩm đất hiệu quả.
Khi cây ra hoa rộ, tưới phân bón lá có hàm lượng P-K cao. Phân bón lá được hấp thu nhanh.
Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Thường Gặp
Đậu rồng là loại cây ít sâu bệnh. Tuy nhiên, việc phòng ngừa vẫn là cần thiết. Sâu bệnh hại có thể làm giảm đáng kể năng suất.
Nhận Dạng Sâu Bệnh Thường Gặp
Sâu ăn lá và Sâu đục quả: Đây là nhóm gây hại phổ biến nhất. Sâu cắn phá lá non và đục vào quả non.
Rệp sáp và Rầy mềm: Chúng thường tập trung ở đọt non và mặt dưới lá. Rệp chích hút nhựa cây, làm cây suy yếu và lây lan virus.
Bệnh đốm lá và Thán thư: Do nấm hoặc vi khuẩn gây ra. Bệnh xuất hiện dưới dạng các đốm nâu, đen trên lá.
Bệnh héo rũ: Bệnh do nấm đất gây ra. Nấm làm tắc nghẽn mạch dẫn, khiến cây héo đột ngột và chết.
Biện Pháp Phòng Trừ Bền Vững
Vệ sinh vườn: Dọn dẹp tàn dư thực vật sau mỗi vụ. Việc này loại bỏ nơi trú ngụ của mầm bệnh.
Luân canh cây trồng: Thực hiện luân canh với các loại cây khác họ. Luân canh giúp cắt đứt chu kỳ lây lan của sâu bệnh.
Sử dụng thuốc sinh học: Ưu tiên dùng thuốc phòng trừ sâu sinh học hoặc các chế phẩm thảo mộc. Điều này đảm bảo nguồn rau sạch không tồn dư hóa chất.
Kiểm tra thường xuyên: Thường xuyên kiểm tra đọt non và mặt dưới lá. Phát hiện sớm rệp sáp và rầy mềm.
Khi phát hiện sâu bệnh, cần cách ly hoặc loại bỏ phần cây bị bệnh. Điều này ngăn chặn sự lây lan trong vườn.
Kỹ Thuật Làm Giàn Chuyên Nghiệp
Làm giàn cho đậu rồng không chỉ giúp cây leo. Nó còn cải thiện lưu thông không khí, tối đa hóa ánh sáng và thuận tiện thu hoạch.
Các Kiểu Giàn Phổ Biến
Giàn chữ A: Phù hợp với không gian rộng và vườn truyền thống. Giàn này tạo độ nghiêng. Nó giúp ánh sáng phân bố đều hơn.
Giàn thẳng đứng: Lý tưởng cho việc trồng trong thùng xốp, ban công hoặc sân thượng. Kiểu giàn này tiết kiệm diện tích.
Các Bước Dựng Giàn Chi Tiết
Bước 1: Dựng Khung Cơ Bản
Đối với giàn chữ A, dùng cọc tre hoặc gỗ cao 2–2.5 mét. Cắm cọc nghiêng, tạo thành hình chữ A. Khoảng cách hai chân cọc là 1–1.5 mét.
Nối đỉnh cọc bằng một thanh ngang vững chắc. Thanh ngang này giữ cho giàn ổn định.
Đối với giàn thẳng đứng, cắm cọc thẳng đứng, cách nhau 1.5–2 mét. Dùng dây hoặc thanh ngang nối phần trên và giữa.
Bước 2: Giăng Dây Leo
Dùng dây nilon mềm, lưới mắt nhỏ hoặc dây cước. Giăng dây theo chiều dọc hoặc ngang giữa các cọc.
Khoảng cách giữa các sợi dây nên là 20–30 cm. Khoảng cách này vừa phải cho dây cuốn bám.
Buộc chắc các sợi dây vào khung giàn. Đảm bảo dây không bị võng khi cây bắt đầu nặng.
Bước 3: Dẫn Hướng Leo
Sau khi trồng cây khoảng 10 ngày, cây bắt đầu vươn tua cuốn. Dẫn nhẹ ngọn cây vào giàn.
Buộc dây mềm để định hướng cho cây leo đúng trục. Tránh để dây leo bò dưới đất.
Bước 4: Bảo Trì Giàn Định Kỳ
Kiểm tra độ chắc chắn của giàn thường xuyên. Đặc biệt là sau mưa bão hoặc gió lớn.
Khi cây phủ giàn, tỉa bớt lá già và cành yếu. Việc này giúp giàn luôn thông thoáng.
Giai Đoạn Ra Hoa, Đậu Quả Và Thu Hoạch
Đậu rồng cần một chu kỳ thời gian nhất định để từ sinh trưởng chuyển sang sinh sản. Hiểu rõ chu kỳ này giúp tối ưu hóa việc thu hoạch.
Quá Trình Ra Hoa Và Đậu Quả
Cây đậu rồng bắt đầu ra hoa sau khoảng 45–60 ngày trồng. Hoa được hình thành từ nách lá.
Hoa thường nở vào khoảng 9 giờ sáng. Chúng thụ phấn chủ yếu nhờ gió và côn trùng.
Sau 1-2 ngày hoa tàn, quả non sẽ bắt đầu nhú ra. Đây là lúc cây cần nhiều nước và kali nhất.
Quả non phát triển nhanh chóng. Chúng đạt kích thước trưởng thành (15-20cm) trong khoảng 7 ngày.
Kỹ Thuật Thu Hoạch Tối Ưu
Nên thu hoạch đậu rồng khi quả còn non. Quả đạt chiều dài trung bình khoảng 15-20cm.
Quả non mềm, giòn và có vị ngọt nhẹ. Thu hoạch sớm giúp kích thích cây ra hoa và kết quả lứa tiếp theo.
Nếu để quả quá già, quả sẽ dai, xơ và hạt bên trong cứng. Lúc này, quả chỉ thích hợp để lấy hạt giống.
Dùng kéo hoặc dao sắc để cắt cuống quả. Tránh giật mạnh làm tổn thương cành cây.
Mỗi vụ đậu rồng cho trái trong khoảng 2 tháng. Nếu trồng hai vụ mỗi năm, gia đình bạn sẽ có rau sạch liên tục 4 tháng.
Việc thu hoạch quả non thường xuyên là một biện pháp kích thích cây. Nó khuyến khích cây tiếp tục ra hoa và đậu quả.
Các Câu Hỏi Thường Gặp Về Canh Tác Đậu Rồng
Nhiều người mới làm vườn có những thắc mắc phổ biến về cách trồng đậu rồng. Dưới đây là giải đáp cho các vấn đề thường gặp.
Trồng đậu rồng vào thời điểm nào là tốt nhất?
Đậu rồng thích hợp trồng vào đầu mùa khô hoặc đầu mùa mưa. Ở miền Nam, có thể trồng vào vụ Đông Xuân (tháng 11–1). Hoặc trồng vào vụ Hè Thu (tháng 5–7).
Tránh trồng vào thời điểm mưa kéo dài liên tục. Mưa nhiều khiến cây dễ bị úng và mắc bệnh.
Trồng đậu rồng có cần ngắt đọt không?
Có, việc ngắt đọt là kỹ thuật quan trọng. Khi cây đạt chiều cao 1–1.2 mét, ngắt đọt để kích thích ra nhiều nhánh bên.
Nhiều nhánh bên đồng nghĩa với nhiều chùm hoa và quả hơn. Đây là cách tăng năng suất hiệu quả.
Đậu rồng trồng bao lâu thì có thể thu hoạch?
Tùy điều kiện chăm sóc, cây bắt đầu ra hoa sau 45–60 ngày. Lứa trái đầu tiên có thể thu hoạch từ ngày 60–70 trở đi.
Việc thu hoạch có thể kéo dài liên tục trong khoảng 2 tháng. Năng suất sẽ ổn định nếu được chăm sóc tốt.
Có thể trồng đậu rồng trong thùng xốp được không?
Hoàn toàn có thể. Đậu rồng phát triển tốt trong thùng xốp. Thùng cần có lỗ thoát nước tốt.
Chiều sâu thùng nên từ 30–40cm. Đặt thùng ở nơi có nhiều nắng. Bắt buộc phải làm giàn leo cho cây.
Cây đậu rồng cần loại phân bón nào nhất?
Cây đậu rồng là cây họ đậu, có khả năng cố định đạm. Do đó, trong giai đoạn ra hoa, cây cần bổ sung nhiều Lân và Kali.
Kali giúp tăng chất lượng quả, hạn chế rụng hoa và quả non. Lân giúp rễ khỏe và kích thích ra hoa.
Cần lưu ý gì về các factual details khi mua vật tư?
Khi mua hạt giống, đất sạch, hoặc phân bón, nên chọn nguồn cung cấp uy tín. Tham khảo thông tin liên hệ từ các chuyên gia để được tư vấn chính xác.
Ví dụ, để liên hệ tư vấn kỹ thuật chuyên sâu hoặc mua vật tư chất lượng, bạn có thể tham khảo:
- Website: https://nongnghieppho.vn/
- Hotline: 086 5399 086
Kỹ thuật cách trồng đậu rồng chuyên sâu là sự kết hợp của kiến thức sinh học, canh tác chính xác và kinh nghiệm thực tiễn. Việc tập trung vào chất lượng đất, quản lý độ ẩm, và thực hiện đúng quy trình làm giàn sẽ giúp cây phát huy tối đa tiềm năng. Bằng cách áp dụng các bước chuẩn bị và chăm sóc khoa học, bạn sẽ dễ dàng sở hữu một giàn đậu rồng sai quả, cung cấp nguồn rau sạch phong phú và chất lượng cho gia đình.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 1 12, 2026 by Vũ Anh
