Trồng cách trồng quả su su là một trải nghiệm thú vị đối với những người làm vườn, đặc biệt là ở những khu vực có khí hậu mát mẻ. Su su (hay còn gọi là Mướp tây) là loại dây leo dễ trồng, cho năng suất cao và mang lại cả quả lẫn ngọn rau có giá trị dinh dưỡng. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn toàn diện từ A đến Z, giúp bạn nắm vững cách trồng quả su su ngay tại nhà, đảm bảo cây phát triển khỏe mạnh và cho sai trĩu quả. Việc áp dụng đúng điều kiện sinh trưởng và kỹ thuật làm giàn chính là chìa khóa để đạt được hiệu quả tối ưu, đặc biệt khi kết hợp với việc bón phân hữu cơ và thực hiện phòng trừ sâu bệnh một cách khoa học.
Tổng Quan Về Điều Kiện Sinh Trưởng Lý Tưởng Của Su Su
Su su là một loại cây ưa mát, chịu lạnh tốt, nhưng lại nhạy cảm với nhiệt độ quá cao. Việc nắm rõ các yêu cầu về môi trường là nền tảng đầu tiên để bắt đầu quá trình trồng và chăm sóc.
Nhu Cầu Nhiệt Độ Và Ánh Sáng Tối Ưu Cho Su Su
Cây su su sinh trưởng mạnh mẽ nhất trong điều kiện thời tiết se lạnh. Nhiệt độ lý tưởng cho sự phát triển của cây nằm trong khoảng 8°C đến 25°C. Khi nhiệt độ vượt quá 30°C, cây có xu hướng chậm lớn, ra hoa ít và dễ rụng quả non. Đây là lý do su su thường được trồng ở các vùng cao hoặc vào vụ Đông Xuân tại miền Bắc Việt Nam.
Su su là loài cây ưa sáng hoàn toàn. Cây cần ít nhất 6 tiếng ánh sáng mặt trời trực tiếp mỗi ngày để ra hoa, thụ phấn và tạo quả. Nếu thiếu ánh sáng, cây chỉ phát triển phần thân lá mà không có khả năng đậu quả, hoặc quả sẽ bị còi cọc.
Yêu Cầu Về Độ Ẩm Và Khả Năng Thoát Nước Của Đất
Cây su su thích môi trường ẩm ướt, với độ ẩm không khí lý tưởng khoảng 70-75%. Tuy nhiên, khả năng thoát nước của đất phải cực kỳ tốt để tránh tình trạng úng nước. Dây leo su su có bộ rễ tương đối nhạy cảm, úng nước sẽ làm rễ thối nhanh chóng và dẫn đến chết cây.
Lựa Chọn Thời Vụ Trồng Su Su Thuận Lợi Nhất Tại Việt Nam
Do đặc tính ưa lạnh, việc chọn thời điểm trồng quyết định đến năng suất cuối cùng.
Thời vụ chính và mang lại năng suất cao nhất cho su su là từ tháng 9 Âm lịch năm trước đến đầu tháng 3 năm sau. Thời điểm này trùng với mùa Đông và Xuân, cung cấp nhiệt độ thấp và độ ẩm thích hợp cho cây ra hoa và đậu quả dồi dào. Tránh trồng quá sớm hoặc quá muộn vì sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình ra hoa và khả năng đậu quả của cây.
Chuẩn Bị Toàn Diện Trước Khi Tiến Hành Trồng Su Su
Quá trình chuẩn bị vật tư và giống đóng vai trò quan trọng không kém kỹ thuật trồng.
Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chọn Giống Su Su Chất Lượng
Su su được trồng chủ yếu bằng quả giống nảy mầm. Để đảm bảo tỷ lệ sống và năng suất cao, bạn cần chọn quả giống đạt các tiêu chuẩn sau:
- Tình trạng nảy mầm: Quả đã nảy mầm tự nhiên, mầm phải mập, dài khoảng 10-15cm, và đã có từ 2 đến 3 lá thật.
- Chất lượng quả: Quả phải chắc khỏe, kích thước to, gai cứng, không bị dập nát hay có dấu hiệu sâu bệnh.
- Xử lý bệnh: Giống cần được xử lý sạch bệnh trước khi trồng để tránh mầm bệnh lây lan sang đất.
Quy Trình Chuẩn Bị Đất Trồng Tơi Xốp Giàu Dinh Dưỡng
Su su có thể thích nghi với nhiều loại đất nhưng đất phù sa hoặc đất vườn giàu dinh dưỡng, tơi xốp là tốt nhất. pH đất tối ưu nằm trong khoảng 6.0 đến 6.8 (hơi chua đến trung tính).
Nếu trồng trong chậu hoặc thùng xốp, hãy tự trộn hỗn hợp giá thể với công thức được khuyến nghị:
- 60% Đất phù sa (hoặc đất thịt nhẹ)
- 30% Giá thể tạo xốp và giữ ẩm (như Trấu hun hoặc Mùn dừa)
- 10% Chất cải tạo và dinh dưỡng (như Phân trùn quế hoặc phân chuồng hoai mục)
Trước khi trồng, đất cần được phơi khô để tiêu diệt mầm bệnh và nấm hại, sau đó bón lót một lượng lớn phân hữu cơ hoai mục để cung cấp dinh dưỡng ban đầu cho cây.
Lựa Chọn Dụng Cụ Trồng Và Vị Trí Đặt Cây Phù Hợp
Vì su su là cây trồng lâu năm và phát triển nhanh, cần chọn dụng cụ trồng có kích thước lớn để cung cấp đủ không gian và dinh dưỡng cho bộ rễ. Thùng xốp hoặc chậu có dung tích càng lớn càng tốt, tối thiểu phải đạt kích thước rộng 50cm và sâu 40-50cm. Dụng cụ trồng bắt buộc phải có lỗ thoát nước lớn ở đáy để giải quyết vấn đề úng nước.
Vị trí đặt cây phải là nơi nhận được ánh sáng mặt trời đầy đủ, đặc biệt là nơi có gió thoáng mát.
Kỹ Thuật Trồng Quả Su Su Bằng Quả Đơn Giản Cho Người Mới
Sau khi đã có quả giống nảy mầm và đất trồng được chuẩn bị kỹ lưỡng, tiến hành trồng theo các bước sau:
Đào một hố giữa thùng xốp hoặc luống đất đã chuẩn bị. Hố nên có kích thước đủ rộng để đặt vừa quả su su. Vùi quả giống vào hố theo chiều nằm ngang. Lưu ý quan trọng là chỉ lấp đất bột kín quả và để mầm cây hướng lên trên, lộ ra ngoài mặt đất.
Dùng tay ấn nhẹ phần đất xung quanh để cố định quả giống, giúp rễ non dễ dàng bám vào đất. Tưới một lượng nước vừa đủ để giữ độ ẩm ban đầu cho đất. Mỗi thùng xốp lớn chỉ nên trồng 1-2 quả giống để đảm bảo không gian và nguồn dinh dưỡng.
Điều kiện sinh trưởng của cây su su
Kỹ Thuật Làm Giàn Chuẩn Để Cây Leo Phát Triển Mạnh Mẽ
Khi cây su su đạt chiều cao khoảng 25-30cm và có từ 3-5 lá thật, đây là thời điểm thích hợp để bắt đầu làm giàn. Việc làm giàn đúng kỹ thuật sẽ tối đa hóa không gian sinh trưởng, giúp cây nhận đủ ánh sáng, và tiện lợi hơn cho việc chăm sóc và thu hoạch.
Cấu trúc giàn su su tương tự như giàn bầu bí. Bạn có thể làm giàn chữ A hoặc giàn phẳng với chiều cao trung bình từ 1.8m đến 2.5m.
Sử dụng cọc tre, gỗ hoặc lưới thép để làm khung chính và căng dây, lưới nhựa làm mặt giàn. Đảm bảo giàn phải chắc chắn để chịu được sức nặng của thân, lá và hàng trăm quả khi cây bước vào giai đoạn cho thu hoạch rộ. Dẫn ngọn su su leo lên giàn một cách nhẹ nhàng bằng cách buộc lỏng thân cây vào cọc hoặc dây lưới.
Thời vụ thích hợp để thực hiện cách trồng su su
Chế Độ Chăm Sóc Su Su Sau Trồng Đạt Chuẩn Chuyên Gia
Chăm sóc là giai đoạn quyết định đến việc su su có cho năng suất cao hay không.
Nguyên Tắc Tưới Nước Để Duy Trì Độ Ẩm Ổn Định
Duy trì độ ẩm đất ở mức 70-75% là nguyên tắc cốt lõi. Trung bình, cây cần được tưới nước 1-2 lần mỗi ngày tùy thuộc vào điều kiện thời tiết. Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm và khô đất, cần tăng số lần tưới để bù đắp lượng nước bốc hơi, nhưng phải đảm bảo nước không bị đọng lại.
Ngược lại, khi trời mưa lớn, cần kiểm tra và nhanh chóng thoát nước cho cây để tránh gây thối rễ. Việc tưới nước nên thực hiện vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Lịch Trình Bón Phân Hữu Cơ Chi Tiết Theo Giai Đoạn
Su su là cây cần nhiều dinh dưỡng do tốc độ sinh trưởng nhanh và thời gian thu hoạch kéo dài. Bón phân định kỳ là bắt buộc.
- Bón thúc lần 1 (Sau 7-10 ngày trồng): Tiến hành bón thúc bằng các loại phân hữu cơ giàu đạm như phân chuồng hoai mục, phân trùn quế hoặc phân vi sinh. Việc này giúp cây phát triển thân lá mạnh mẽ và tạo mầm khỏe.
- Bón định kỳ (10-15 ngày/lần): Duy trì việc bón các loại phân hữu cơ hoặc luân phiên với phân NPK có tỷ lệ cân đối (ví dụ 15:15:15) quanh gốc cây.
- Bón nuôi quả (Sau khi đậu quả): Khi su su bắt đầu đậu quả non, cần bổ sung thêm Kali và Lân để tăng cường chất lượng và số lượng quả. Có thể dùng phân NPK có hàm lượng Kali cao hoặc phân Kali chuyên dụng. Bón phân cách xa gốc và tưới nước nhẹ nhàng để tránh phân dính vào lá gây xót.
Chuẩn bị trồng su su
Biện Pháp Giúp Su Su Ra Hoa, Đậu Quả Và Sai Trĩu Quả
Để su su ra nhiều hoa cái và tăng tỷ lệ đậu quả, cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật đặc biệt.
Kỹ thuật bấm ngọn: Khi ngọn chính của cây leo dài khoảng 2 mét, tiến hành bấm ngọn để kích thích cây đẻ nhiều nhánh phụ. Các nhánh phụ này sẽ là nơi ra hoa và đậu quả chủ yếu. Sau đó, thường xuyên cắt tỉa bớt những nhánh ngọn yếu, không có khả năng cho hoa, và loại bỏ các lá già, bị bệnh.
Thụ phấn bổ sung: Su su có hoa đực và hoa cái riêng biệt trên cùng một cây. Trong điều kiện trồng ở đô thị hoặc thiếu côn trùng, có thể thực hiện thụ phấn bổ sung bằng tay. Dùng cọ mềm lấy phấn từ hoa đực rồi nhẹ nhàng quét lên nhụy hoa cái vào buổi sáng sớm (khoảng 8-10 giờ sáng).
Bổ sung dinh dưỡng nuôi quả: Sau khi quả non đậu, việc bổ sung các nguyên tố vi lượng và NPK cân đối là cần thiết. Điều này giúp hạn chế tình trạng rụng quả non hàng loạt, làm quả ra chắc chắn, mọng nước và có kích thước đẹp.
Cách trồng su su bằng quả đơn giản
Phòng Trừ Hiệu Quả Các Loại Sâu Bệnh Thường Gặp Trên Cây Su Su
Cây su su dễ bị tấn công bởi một số loại sâu bệnh hại, đặc biệt trong giai đoạn sinh trưởng và ra quả, gây sụt giảm năng suất đáng kể.
Rệp muội (Aphids): Đây là loại sâu bệnh phổ biến nhất, tấn công ngọn non và mặt dưới lá, gây hiện tượng xoăn, quăn đọt. Rệp làm cây không thể phát triển tốt, giảm khả năng ra quả.
Ong chích quả: Ở giai đoạn mới đậu, quả su su non rất dễ bị ong chích. Vết chích khiến quả bị còi cọc, biến dạng, dễ rụng hoặc có chất lượng kém.
Biện pháp phòng trừ:
- Canh tác: Đảm bảo vườn thông thoáng, cắt tỉa lá già, nhánh yếu thường xuyên để tạo độ ẩm thấp và ánh sáng tốt.
- Giàn thấp: Xây dựng giàn thấp hơn có thể hạn chế ong chích, giúp dễ dàng kiểm tra và bao trái non.
- Sinh học: Sử dụng các chế phẩm sinh học an toàn như dung dịch tỏi ớt gừng hoặc thuốc trừ sâu sinh học phun định kỳ. Tuyệt đối ưu tiên các sản phẩm không gây tồn dư hóa chất.
Cách chăm sóc sau khi trồng su su
Hướng Dẫn Thu Hoạch Quả Su Su Đúng Thời Điểm
Quả su su có tốc độ hóa già khá nhanh. Nếu để quá lâu trên giàn, vỏ quả sẽ cứng, ruột bị xơ và không còn giữ được độ ngọt, mọng.
Thời điểm lý tưởng để thu hoạch là sau khoảng 2 đến 3 tháng kể từ khi trồng. Quả đạt kích thước đường kính từ 5-7cm, còn độ non và bóng. Nên thu hoạch vào buổi sáng sớm khi quả còn tươi, giữ được độ giòn ngon tối đa.
Sử dụng kéo chuyên dụng để cắt cuống quả. Việc này giúp vết cắt gọn gàng, hạn chế làm tổn thương dây leo và tránh làm lay gốc hay rung rinh giàn. Thu hoạch thường xuyên cũng là một cách kích thích cây tiếp tục ra hoa và đậu quả mới.
Cách giúp cho su su sai quả
Quả su su rất nhanh già nên nếu để lâu
Áp dụng đúng các nguyên tắc về điều kiện sinh trưởng, kỹ thuật làm đất, bón phân hữu cơ và các biện pháp cách trồng quả su su chuyên sâu sẽ giúp bạn có một vụ mùa bội thu. Việc duy trì chế độ chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hợp lý sẽ là chìa khóa để đảm bảo cây su su luôn khỏe mạnh và cho năng suất quả cao liên tục.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 12 28, 2025 by Vũ Anh
