Canh tác đậu phộng (hay còn gọi là lạc) là một giải pháp kinh tế hiệu quả. Nắm vững cách trồng cây đậu phộng đúng kỹ thuật là điều kiện tiên quyết. Bài viết này cung cấp quy trình chuyên sâu từ khâu chuẩn bị đất, chọn giống đến chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Mục tiêu là giúp người trồng đạt được năng suất tối đa. Việc ứng dụng khoa học vào kỹ thuật canh tác sẽ đảm bảo chất lượng nông sản. Đồng thời, nó giúp kiểm soát rủi ro từ các tác nhân gây hại, đặc biệt là phòng trừ sâu bệnh và thúc đẩy hoạt động của vi khuẩn nốt sần. Đây là nền tảng vững chắc cho mọi vụ mùa bội thu.
Tổng Quan Về Cây Đậu Phộng Tại Việt Nam
Cây đậu phộng có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ. Loại cây này đã được đưa vào canh tác rộng rãi tại Việt Nam. Diện tích trồng đậu phộng ngày càng tăng lên đáng kể.
Phân Bố Vùng Trồng Chủ Yếu
Đậu phộng được trồng ở nhiều khu vực trên cả nước. Các tỉnh phía Bắc chiếm ưu thế lớn về diện tích. Tiêu biểu có Bắc Giang, Phú Thọ, Ninh Bình, Hà Nội và Hải Phòng. Miền Trung và miền Nam có ít khu vực trồng hơn. Tuy nhiên, vẫn có những vùng trồng trọng điểm. Các tỉnh như Bình Định, Trà Vinh, và Long An là ví dụ.
Vùng trồng đậu phộng trọng điểm và cách trồng đậu phộng theo mùa vụ
Các Vụ Trồng Đậu Phộng Trong Năm Và Đặc Điểm Từng Vụ
Thời gian sinh trưởng của cây đậu phộng dao động. Nó kéo dài từ 90 đến 120 ngày kể từ khi gieo hạt. Việt Nam chia việc trồng lạc thành ba vụ chính. Tùy thuộc vào vụ mùa, thời gian thu hoạch sẽ khác nhau.
Vụ Đông Xuân (Chính Vụ)
Vụ Đông Xuân là vụ chính trong năm. Gieo trồng được tiến hành từ tháng 11 đến tháng 12. Thu hoạch diễn ra vào khoảng tháng 2 đến tháng 3 năm sau. Vụ này thường cho năng suất cao.
Vụ Hè Thu
Vụ Hè Thu được gieo trồng muộn hơn. Thời gian gieo hạt là từ tháng 4 đến tháng 6. Cây sẽ được thu hoạch vào tháng 7 hoặc tháng 8. Cần chú ý về điều kiện nhiệt độ và mưa.
Vụ Thu Đông
Vụ Thu Đông gieo trồng vào tháng 7 đến tháng 8. Thời điểm thu hoạch là tháng 10 đến tháng 11. Đặc biệt, vụ này cần chú trọng khâu làm đất. Cần cày bừa và lên luống thật kỹ. Việc tạo rãnh thoát nước ở giữa các luống là bắt buộc. Điều này giúp tránh ngập úng khi gặp mưa lớn.
Kỹ Thuật Chọn Giống Và Chuẩn Bị Đất Trồng Đậu Phộng Chuyên Sâu
Việc lựa chọn giống và chuẩn bị đất là hai yếu tố quyết định. Chúng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vụ mùa đậu phộng.
Tiêu Chí Lựa Chọn Hạt Giống Chất Lượng
Hạt giống phải được chọn lọc cẩn thận. Yêu cầu tiên quyết là hạt phải to, đều và mẩy. Hạt giống phải sáng màu và không bị sâu bệnh. Tỉ lệ nảy mầm phải đạt tiêu chuẩn cao. Cụ thể, tỉ lệ nảy mầm nên trên 90%.
Quy Trình Ngâm Ủ Hạt Giống Tối Ưu
Cách trồng đậu phộng bắt đầu bằng việc ủ hạt giống. Hạt giống cần được ngâm trong nước sạch. Thời gian ngâm là khoảng 3 đến 4 giờ ở nhiệt độ phòng. Sau đó, tiến hành ủ hạt trong 10 đến 12 tiếng. Nếu thời tiết lạnh, có thể dùng nước ấm. Pha theo tỉ lệ 2 sôi : 3 lạnh. Ngâm hạt trong 12 giờ. Sau khi ủ, hạt sẽ nứt mầm. Lưu ý đặt mầm hướng xuống đất. Không để mầm mọc quá dài trước khi gieo. Kỹ thuật này cũng áp dụng cho cách trồng đậu phộng trong chậu tại nhà.
Yêu Cầu Về Loại Đất Và pH Lý Tưởng
Đậu phộng thích hợp với đất tơi xốp, thoát nước nhanh. Đất cát hoặc đất thịt nhẹ là lý tưởng nhất. Khu vực trồng phải cao ráo, không bị úng thủy. Độ pH của đất nên duy trì từ 5.5 đến 6.5. Mức pH này giúp vi khuẩn nốt sần phát triển tốt. Vi khuẩn nốt sần rất quan trọng. Chúng có vai trò cố định đạm tự nhiên cho cây.
Cách Làm Đất Và Lên Luống Chuẩn Kỹ Thuật
Trước khi gieo trồng, việc làm đất phải kỹ lưỡng. Đất cần được cày bừa tơi xốp. Loại bỏ sạch cỏ dại và vật cản khác. Đảm bảo tỉ lệ đất có đường kính nhỏ hơn 1cm. Tỉ lệ này nên chiếm tối thiểu 70% tổng lượng đất. Độ ẩm đất khi gieo hạt phải đạt khoảng 75%. Sau đó, tiến hành lên luống trồng. Kỹ thuật lên luống cần đảm bảo luống cao, có rãnh thoát nước tốt.
Tiêu chuẩn và cách chuẩn bị đất trồng đậu phộng lý tưởng
Hướng Dẫn Kỹ Thuật Gieo Trồng Và Mật Độ Chuẩn
Gieo trồng là bước tiếp theo trong cách trồng đậu phộng. Cần đảm bảo mật độ hợp lý để cây phát triển tối ưu.
Hai Phương Pháp Gieo Trồng Phổ Biến
Khi hạt đã được ươm thành công, tiến hành bóc vỏ. Chỉ bóc vỏ ngay trước khi gieo hạt. Có hai phương pháp gieo đậu phộng chính. Đó là trồng theo lỗ (hốc) và trồng theo hàng.
Mật Độ Và Độ Sâu Gieo Hạt Tối Ưu
Lượng giống tiêu chuẩn là 220 đến 250kg trên 1 ha. Độ sâu lấp hạt là yếu tố quan trọng. Nó dao động từ 3 đến 5 cm. Độ sâu này tùy thuộc vào điều kiện thời tiết.
Kỹ Thuật Gieo Hạt Trong Điều Kiện Nắng Hạn Và Mùa Mưa
Nếu trồng vào mùa nắng hạn, đất nhẹ, cần gieo sâu 5cm. Độ sâu này giúp hạt giữ được độ ẩm. Nếu trồng vào mùa mưa, đất nặng, ẩm ướt, gieo hạt sâu 3cm là đủ. Gieo nông hơn giúp hạt dễ nảy mầm và tránh thối. Đây là cách trồng đậu phộng mùa mưa hiệu quả.
Tận Dụng Vỏ Đậu Phộng Làm Giá Thể Hữu Cơ
Không nên bỏ vỏ đậu phộng sau khi bóc. Vỏ đậu phộng có thể được tận dụng. Chúng dùng để trồng cây, hoa quả khác, hoặc trồng lan. Vỏ đậu phộng làm giá thể trộn vào đất rất tốt. Chúng vượt trội hơn trấu và xơ dừa. Vỏ đậu cung cấp chất mùn, vitamin B. Chúng giúp đất tơi xốp, cây không bị nghẹt rễ. Nhờ đó, cây hấp thụ dưỡng chất tốt hơn. Vỏ đậu phộng giúp cây đâm chồi và ra hoa mạnh mẽ.
Cách tận dụng vỏ đậu phộng làm giá thể hữu cơ cho cây trồng
Chương Trình Dinh Dưỡng Và Chăm Sóc Cây Đậu Phộng Theo Giai Đoạn
Chăm sóc và dinh dưỡng đúng cách quyết định năng suất cuối cùng. Người trồng cần hiểu rõ nhu cầu của cây ở mỗi giai đoạn.
Nhu Cầu Dinh Dưỡng Cơ Bản
Cây đậu phộng cần lượng dinh dưỡng lớn. Nhu cầu này tập trung vào Lân và Vôi. Nhu cầu về Đạm (Nitrogen) ít hơn đáng kể. Lý do là vì đã có vi khuẩn cộng sinh trong nốt sần ở rễ. Các vi khuẩn này tự cố định đạm. Cây cần nhiều Đạm ở giai đoạn cây con. Cây cần nhiều Lân ở giai đoạn ra hoa đến sau khi hình thành củ. Cây cần nhiều Kali trước khi ra hoa. Ngoài ra, cây còn cần các nguyên tố trung vi lượng. Canxi, Magie, Lưu huỳnh, Đồng, Kẽm, Bo, Molypden là thiết yếu.
Chăm Sóc Giai Đoạn Cây Con
Khi lạc nhú mầm, cần dùng tay bới nhẹ gốc. Điều này giúp lá mầm thoát lên mặt đất dễ dàng. Đây là kỹ thuật quan trọng trên đất cát. Nó giúp cây phân cành cấp 1 và ra hoa nhiều hơn. Sau 15 ngày gieo hạt, tiến hành xới nhẹ đất. Kết hợp bón thúc lần 1 để cung cấp dinh dưỡng ban đầu.
Chăm Sóc Giai Đoạn Ra Hoa Và Đâm Tia Củ
Khi cây bắt đầu ra hoa, cần vun gốc. Vun gốc giúp quá trình đâm tia củ thuận lợi hơn. Tia củ đâm sâu vào đất sẽ hình thành quả. Tùy điều kiện đất đai và mùa vụ, chế độ tưới nước sẽ khác nhau. Phương pháp phổ biến là tưới phun mưa quanh gốc. Tuy nhiên, 10 ngày trước khi thu hoạch, tuyệt đối không tưới nước. Việc này giúp hạt khô, không nảy mầm sớm trong củ.
Kỹ Thuật Bón Phân Qua Lá
Việc bổ sung dinh dưỡng qua lá là cần thiết. Nó giúp cây sinh trưởng tối ưu trong điều kiện bất lợi.
- Giai đoạn sinh trưởng và phát triển: Phun phân bón lá có công thức kích thích sinh trưởng. Nên phun định kỳ 7 – 10 ngày/lần.
- Giai đoạn dưỡng hoa, đậu quả: Chuyển sang công thức phân bón lá chuyên biệt. Loại này giúp dưỡng hoa và tăng tỉ lệ đậu quả. Duy trì phun định kỳ 7 – 10 ngày/lần.
- Giai đoạn đâm tia, nuôi quả: Phun phân bón lá giàu Kali và Canxi. Các chất này hỗ trợ quá trình làm chắc và tăng kích thước củ. Phun định kỳ 10 – 15 ngày/lần.
Nhận Diện Và Quản Lý Sâu Bệnh Gây Hại Trên Cây Đậu Phộng (Quy Tắc IPM)
Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) là chìa khóa để bảo vệ cây trồng. Cần chú ý phòng và trị các loại sâu bệnh do côn trùng và nấm.
Các Loại Côn Trùng Gây Hại Phổ Biến
Côn trùng gây hại có thể xuất hiện từ sớm. Chúng gây hại suốt mùa vụ và làm giảm năng suất.
Sâu Khoang (Spodoptera litura)
Sâu khoang xuất hiện ngay từ đầu vụ gieo trồng. Chúng gây hại bằng cách cắn phá hoa, lá, và quả non. Cần theo dõi mật độ và xử lý kịp thời.
Sâu Xanh Da Láng (Spodoptera exigua)
Loài sâu này gây hại cho lá, chồi non và hoa. Sâu non có cơ thể nhẵn bóng, ít lông. Giai đoạn sâu non kéo dài 10 đến 19 ngày. Chúng có tính kháng thuốc mạnh. Nên dùng luân phiên các hoạt chất có khả năng tiêu diệt cao. Ví dụ, các loại thuốc có hoạt chất Emamectin benzoate.
Nhện Đỏ (Tetranychus urticae)
Nhện đỏ gây hại bằng cách hút nhựa lá. Lá sẽ có các vết lấm tấm trắng. Sau đó lá mất diệp lục, vàng khô và rụng sớm. Đây là loài dịch hại phổ biến trên nhiều loại cây trồng.
Rệp (Aphis spp.)
Rệp thường tập trung ở chồi, nụ non và cuống hoa. Chúng hút nhựa lá. Hậu quả là lá xoăn, cây còi cọc. Rệp còn mang theo nấm bồ hóng. Chúng có khả năng truyền virus từ cây này sang cây khác.
Các Bệnh Nấm Phổ Biến
Nấm gây bệnh là mối đe dọa lớn đối với đậu phộng. Phòng trừ bằng thuốc đặc trị là cần thiết.
Bệnh Đốm Lá Sớm (Cercospora arachidicola)
Bệnh đốm lá sớm còn gọi là đốm màu. Bệnh xuất hiện sớm, khoảng 3 đến 5 tuần sau gieo. Nấm gây hại phiến lá. Lá nhanh khô và rụng sớm. Việc này làm giảm khả năng quang hợp của cây.
Bệnh Đốm Lá Muộn (Cercospora personata)
Bệnh này còn gọi là đốm đen. Nấm phát sinh từ gốc lên. Chúng gây hại trên cành, tia và quả. Vết bệnh có hình bầu dục dài. Bệnh xuất hiện từ lúc ra hoa đến khi chín.
Bệnh Rỉ Sắt (Uromyces arachidis)
Bệnh rỉ sắt phổ biến ở giai đoạn sinh trưởng. Nấm tấn công mặt dưới lá. Xuất hiện nhiều chấm nhỏ như bụi rỉ sắt trên mặt lá. Bệnh làm lá vàng và rụng sớm. Cây con có thể chết. Nên dùng thuốc có tính lưu dẫn mạnh. Các hoạt chất kép cho hiệu quả cao.
Bệnh Héo Rũ (Fusarium spp)
Bệnh này thường xuyên xảy ra. Nấm tấn công vào rễ. Rễ kém phát triển, hoặc làm tắc nghẽn mạch dẫn. Nước và dinh dưỡng không vận chuyển được. Lá ở tầng thấp vàng trước, rồi lan lên trên. Toàn bộ cây bị héo rũ. Quanh gốc thân có thể thấy sợi nấm trắng bao phủ.
Bệnh Lở Cổ Rễ (Rhizoctonia solani)
Nấm tấn công ngay cổ rễ cây. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện đất úng thủy. Ở giai đoạn cây con, bệnh làm cây chết rạp hàng loạt.
Nhận biết và phòng trừ bệnh đốm lá khi trồng cây đậu phộng
Giải Pháp Phòng Trừ Và Thuốc Bảo Vệ Thực Vật Chuyên Dụng
Để tiêu diệt côn trùng và bệnh hại, cần sử dụng thuốc phù hợp.
- Diệt Sâu và Rệp: Sử dụng các hoạt chất Fenobucarb. Hoạt chất này đặc trị sâu non, rệp sáp và rệp vảy. Thuốc có hoạt chất Emamectin benzoate cũng hiệu quả. Nó tấn công cơ chế dẫn truyền thần kinh của sâu. Sâu sẽ bị tê liệt và chết sau 2-4 ngày. Các hỗn hợp hoạt chất Buprofezin và Deltamethrin. Chúng ức chế sự tạo thành chất kitin ở da côn trùng. Ấu trùng không lột xác được.
- Diệt Nấm Bệnh: Các loại thuốc chuyên trừ nấm phổ rộng là cần thiết. Hoạt chất như Propamocarb, Metalaxyl (trong Rubbercare 720WP) phòng trừ các loại nấm Phytophthora, Pythium, Fusarium, Sclerospora. Ngoài ra, thuốc đặc trị nấm như Hexaconazole, Azoxystrobin (trong Upper 400SC) cũng được sử dụng. Chúng có tác dụng lưu dẫn mạnh.
Thuốc bảo vệ thực vật hỗ trợ quy trình cách trồng đậu phộng
Thu Hoạch Và Bảo Quản Đậu Phộng Đúng Cách
Thu hoạch và bảo quản là bước cuối cùng. Nó quyết định chất lượng và giá trị thương phẩm.
Dấu Hiệu Nhận Biết Thời Điểm Thu Hoạch Lý Tưởng
Thời điểm thu hoạch lý tưởng là từ 90 đến 120 ngày sau gieo. Cần quan sát dấu hiệu bên ngoài. Lá cây bắt đầu úa vàng. Củ đậu phộng đã già và chắc.
Kỹ Thuật Thu Hoạch Và Phơi Sấy
Cần cắt nước hoàn toàn 10 ngày trước thu hoạch. Việc này ngăn hạt nảy mầm trong củ. Thu hoạch bằng cách nhổ toàn bộ cây. Nên nhổ vào ngày nắng ráo. Sau đó, phơi cây đậu phộng cả thân và củ. Phơi khoảng 2 đến 3 ngày cho củ ráo nước. Sau đó tách củ ra khỏi thân cây.
Phương Pháp Bảo Quản Hạt Và Củ Đậu Phộng
Củ đậu phộng phải được phơi khô hoàn toàn. Độ ẩm lý tưởng là dưới 10%. Bảo quản củ ở nơi khô ráo, thoáng mát. Tránh ánh nắng trực tiếp và độ ẩm cao. Hạt đậu phộng dùng làm giống cần được bảo quản riêng. Cần kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm để duy trì sức sống của hạt giống.
Việc nắm vững cách trồng đậu phộng chi tiết là vô cùng cần thiết. Nó bao gồm từ việc chọn giống, chuẩn bị đất, đến quy trình bón phân và phòng trừ sâu bệnh. Chỉ khi áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và sinh học, người nông dân mới có thể đạt được năng suất cao. Hãy ưu tiên các sản phẩm bảo vệ thực vật an toàn và hiệu lực nhanh chóng.
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc Tháng 12 31, 2025 by Vũ Anh
